Chọn hệ thống quản lý sản xuất cho nhà máy thực phẩm

Khi doanh nghiệp sản xuất thực phẩm cân nhắc triển khai hệ thống quản lý sản xuất, nếu áp dụng nguyên trạng một hệ thống quản lý sản xuất thông dụng vốn được thiết kế cho ngành gia công kim loại hay linh kiện điện tử, các yêu cầu đặc thù của ngành thực phẩm như quản lý hạn sử dụng hay truy xuất nguồn gốc theo lô rất dễ bị bỏ sót. Không ít doanh nghiệp chỉ nhận ra vấn đề sau khi đã triển khai, khi phát hiện hệ thống không thể tự động tính hạn sử dụng, hoặc không thể truy ngược đến lô nguyên liệu, và cuối cùng vẫn phải duy trì song song Excel hay sổ sách giấy. Bài viết này dành cho các cán bộ quản lý sản xuất, giám đốc nhà máy và phụ trách hệ thống thông tin của doanh nghiệp Nhật Bản đang vận hành nhà máy thực phẩm tại Thái Lan và ASEAN, giới thiệu những chức năng bắt buộc của hệ thống quản lý sản xuất dành cho ngành thực phẩm, các vấn đề pháp lý đặc thù tại Thái Lan, cũng như danh mục kiểm tra khi lựa chọn hệ thống.

Vì sao hệ thống quản lý sản xuất cho ngành thực phẩm khác với hệ thống thông thường

Hệ thống quản lý sản xuất thông thường được thiết kế dựa trên tiền đề rằng lượng nguyên liệu đầu vào gần như tương đương với lượng sản phẩm đầu ra, tức là đưa nguyên liệu vào theo bảng định mức nguyên vật liệu (BOM) rồi trải qua các công đoạn cố định để hoàn thành sản phẩm. Với các ngành như gia công kim loại, lắp ráp linh kiện điện tử hay ép phun nhựa, nơi trọng lượng hoặc số lượng nguyên liệu phản ánh trực tiếp vào số lượng sản phẩm, tiền đề này hoạt động khá hiệu quả.

Tuy nhiên, trong ngành sản xuất thực phẩm, tiền đề này không còn đúng. Nguyên liệu có sự khác biệt giữa từng cá thể, và tỷ lệ thu hồi trong công đoạn chế biến thay đổi theo từng ngày, từng lô. Ví dụ, trong chế biến thịt gà, dù cùng một khối lượng nguyên liệu nhập vào, tỷ lệ phần ăn được vẫn thay đổi tùy theo hàm lượng mỡ và kích thước xương, còn với sản phẩm từ rau củ quả, hàm lượng nước và độ ngọt lại biến động theo mùa. Thêm vào đó, sản phẩm còn chịu ràng buộc về thời gian như hạn sử dụng và hạn dùng, đòi hỏi hệ thống phải cho phép truy xuất hai chiều từ lô nguyên liệu nhập kho đến nơi xuất hàng của sản phẩm. Việc phòng ngừa lẫn tạp chất gây dị ứng, cùng với việc lưu trữ hồ sơ phục vụ đánh giá theo GMP (Good Manufacturing Practice) và HACCP, cũng là những yêu cầu không thể bỏ qua đối với ngành thực phẩm.

Nói cách khác, điều quan trọng đối với hệ thống quản lý sản xuất dành cho ngành thực phẩm không phải là việc gắn thêm các hạng mục quản lý đặc thù của thực phẩm vào một hệ thống thông thường, mà là hệ thống có được thiết kế ngay từ đầu dựa trên các biến số đặc thù của ngành như hạn sử dụng, lô hàng và tỷ lệ thu hồi hay không. Nếu cố gắng tùy biến một hệ thống thông dụng để đáp ứng các yêu cầu này, những chức năng như logic tính lại hạn sử dụng hay tra cứu lô hai chiều thường đòi hỏi phạm vi sửa đổi rất lớn, khiến chi phí đầu tư ban đầu và chi phí bảo trì cuối cùng có thể cao hơn cả việc chọn một sản phẩm đóng gói sẵn.

Không ít nhà máy vẫn đang vận hành hệ thống quản lý sản xuất đã cũ, không đáp ứng được các yêu cầu đặc thù của ngành thực phẩm, nên hiện trường phải dùng song song Excel hoặc sổ sách giấy. Việc quyết định tiếp tục duy trì hệ thống cũ hay mạnh dạn thay thế cần cân nhắc không chỉ thời điểm hết hỗ trợ và chi phí sửa chữa của hệ thống cũ, mà còn cả mức độ cần thiết của các chức năng đặc thù ngành thực phẩm trong tương lai. Các tiêu chí đánh giá khi cân nhắc thay thế hệ thống được trình bày chi tiết tại Quyết định thay thế hệ thống quản lý sản xuất đã lỗi thời, bạn đọc có thể tham khảo thêm.

Năm chức năng bắt buộc đối với ngành thực phẩm

Đối với hệ thống quản lý sản xuất dành cho ngành sản xuất thực phẩm, năm chức năng sau đây trên thực tế trở thành yêu cầu bắt buộc, trong khi hệ thống quản lý sản xuất thông thường không tích hợp sẵn.

Thứ nhất là quản lý tự động hạn sử dụng, hạn dùng và tự động hóa nguyên tắc FIFO (nhập trước, xuất trước). Hệ thống cần có khả năng tự động tính hạn sử dụng dựa trên ngày sản xuất và số lô, đồng thời cảnh báo trước khi xuất hàng đối với tồn kho sắp hết hạn hoặc đã hết hạn. Khi lập lệnh xuất hàng, việc tự động ưu tiên phân bổ từ lô cũ theo nguyên tắc FIFO có được tích hợp sẵn như một chức năng tiêu chuẩn hay không chính là điểm phân định khi lựa chọn hệ thống. Nếu quản lý FIFO bằng thủ công, doanh nghiệp sẽ phụ thuộc vào kinh nghiệm và cảm nhận của nhân viên kho, và rủi ro phát sinh tồn kho hết hạn sẽ tăng cao ngay khi nhân sự phụ trách thay đổi.

Thứ hai là khả năng truy xuất nguồn gốc theo lô. Hệ thống cần cho phép truy xuất hai chiều từ lô nguyên liệu nhập kho, qua các công đoạn chế biến, chiết rót, đóng gói, cho đến lô sản phẩm cuối cùng được xuất đến khách hàng nào. Đây không chỉ phục vụ quản lý chất lượng trong điều kiện bình thường, mà còn là yếu tố sống còn để xác định nhanh phạm vi cần thu hồi khi xảy ra sự cố. Ví dụ, nếu nghi ngờ một lô nguyên liệu cụ thể bị lẫn tạp chất, việc có thể xác định trong vài phút các lô sản phẩm sử dụng nguyên liệu đó cùng nơi đã xuất hàng sẽ quyết định rất lớn đến phạm vi thu hồi và chi phí xử lý. Về việc đáp ứng bản thân các quy định truy xuất nguồn gốc (bao gồm FSMA204 và xu hướng quy định tại Thái Lan), nội dung này được trình bày chi tiết tại Hệ thống truy xuất nguồn gốc cho nhà máy thực phẩm, nên trong bài viết này chúng tôi chỉ tập trung vào góc độ lựa chọn hệ thống quản lý sản xuất.

Thứ ba là quản lý tỷ lệ thu hồi. Do sự khác biệt giữa từng cá thể nguyên liệu thực phẩm (hàm lượng nước, hàm lượng mỡ, độ đồng đều về kích thước…), lượng sản phẩm đầu ra so với lượng nguyên liệu đầu vào sẽ biến động theo từng công đoạn. Vì hệ thống quản lý sản xuất thông thường không tính đến sự biến động này, nên rất khó nắm bắt chênh lệch giữa giá thành tiêu chuẩn và giá thành thực tế. Đối với hệ thống dành cho ngành thực phẩm, chức năng quan trọng là ghi nhận tỷ lệ thu hồi thực tế theo từng công đoạn và phản ánh vào tính giá thành. Khi dữ liệu tỷ lệ thu hồi thực tế được tích lũy, doanh nghiệp còn có thể trực quan hóa chênh lệch chất lượng giữa các nhà cung cấp nguyên liệu cũng như xu hướng tỷ lệ thu hồi theo mùa, từ đó nâng cao độ chính xác trong đàm phán thu mua và lập kế hoạch sản xuất.

Thứ tư là quản lý chất gây dị ứng. Khi sản xuất trên cùng một dây chuyền các sản phẩm chứa nhiều loại chất gây dị ứng khác nhau, cần có cơ chế đăng ký thông tin chất gây dị ứng vào dữ liệu chủ nguyên liệu và trực quan hóa rủi ro lẫn tạp ngay từ giai đoạn lập kế hoạch sản xuất. Việc kết hợp với hồ sơ công đoạn vệ sinh để lưu lại hồ sơ quản lý khi chuyển đổi sản phẩm cũng là một điểm quan trọng trong thực tế vận hành. Đặc biệt khi thị trường xuất khẩu trải rộng trên nhiều quốc gia, do quy định ghi nhãn chất gây dị ứng có thể khác nhau giữa các nước, nếu hệ thống có thể liên kết dữ liệu chủ sản phẩm với quy tắc ghi nhãn thì sẽ giảm được công việc kiểm tra khi phát hành nhãn.

Thứ năm là chức năng lưu trữ hồ sơ phục vụ đánh giá GMP và HACCP. Doanh nghiệp cần lưu giữ các hồ sơ kiểm tra nhập nguyên liệu, hồ sơ kiểm soát nhiệt độ, hồ sơ vệ sinh, hồ sơ sản xuất theo từng lô… ở trạng thái có thể xuất thành biểu mẫu ngay khi cần phục vụ đánh giá. Nếu quản lý bằng hồ sơ giấy hoặc các file Excel rời rạc, mỗi lần chuẩn bị đánh giá sẽ phát sinh khối lượng công việc đối chiếu khổng lồ, khiến áp lực dồn lên nhân viên phụ trách ngay trước thời điểm đánh giá. Doanh nghiệp nên kiểm tra ngay từ giai đoạn demo xem hệ thống quản lý sản xuất có chuẩn bị sẵn mẫu các hạng mục ghi nhận hay không, và việc nhập liệu thực tế hằng ngày có tự động chuyển thành biểu mẫu phục vụ đánh giá hay không.

Nếu so sánh năm chức năng nói trên với các chức năng tiêu chuẩn của hệ thống quản lý sản xuất thông thường, có thể tóm tắt như sau.

Ngoài ra, đối với hệ thống dành cho ngành sản xuất thực phẩm, nhiều sản phẩm trên thị trường đã tích hợp sẵn các chức năng như quản lý tồn kho theo hạn sử dụng, quản lý thông tin truy xuất nguồn gốc từ khi nhập nguyên liệu đến khi xuất hàng, quản lý lô, quản lý xuất xứ, quản lý sản phẩm trọng lượng không cố định, cho đến quản lý công thức chế biến. Quản lý tỷ lệ thu hồi đặc thù của ngành thực phẩm, khi lượng sản phẩm đầu ra biến động so với lượng nguyên liệu đầu vào, được xem là yêu cầu tiêu biểu mà hệ thống quản lý sản xuất thông thường không có.

Nên chọn sản phẩm đóng gói sẵn hay phát triển tùy chỉnh

Để hiện thực hóa các chức năng dành cho ngành thực phẩm, về cơ bản có hai hướng lựa chọn là chọn sản phẩm đóng gói sẵn được thiết kế từ trước cho ngành thực phẩm, hoặc tùy chỉnh một hệ thống ERP hay hệ thống quản lý sản xuất thông dụng. Sản phẩm đóng gói sẵn đã tích hợp sẵn các chức năng như tính hạn sử dụng hay truy xuất lô, nên tốc độ triển khai ban đầu nhanh và có thể tận dụng kinh nghiệm triển khai thực tế tại các doanh nghiệp khác. Ngược lại, phương án tùy chỉnh dễ dàng bám sát quy trình hay biểu mẫu đặc thù của doanh nghiệp, nhưng phạm vi sửa đổi thường có xu hướng mở rộng, và trong một số trường hợp mỗi lần nâng cấp phiên bản lại phát sinh thêm chi phí sửa đổi.

Trong môi trường như các chi nhánh tại Thái Lan, nơi số nhân sự hệ thống thông tin có hạn phải quản lý nhiều chi nhánh cùng lúc, phương án thực tế thường là lấy sản phẩm đóng gói sẵn có phạm vi bao phủ rộng bằng chức năng tiêu chuẩn làm trục chính, và chỉ bổ sung dưới dạng add-on cho những yêu cầu đặc thù thực sự không thể nhượng bộ.

Về tiêu chí đánh giá, nên giao các chức năng chung của ngành thực phẩm như tính hạn sử dụng, FIFO, truy xuất lô cho chức năng tiêu chuẩn của sản phẩm đóng gói, đồng thời rà soát ngay từ giai đoạn báo giá xem có đang chi tiền tùy chỉnh cho những phần không thực sự cần khác biệt so với doanh nghiệp khác, chẳng hạn như biểu mẫu riêng của công ty hay mẫu nhãn xuất hàng đặc thù do một khách hàng cụ thể yêu cầu, hay không. Cũng cần lưu ý rằng phạm vi tùy chỉnh càng mở rộng thì càng dễ phát sinh thêm chi phí sửa đổi mỗi khi nâng cấp phiên bản trong tương lai.

Các vấn đề pháp lý cần lưu ý khi sản xuất và xuất khẩu thực phẩm tại Thái Lan

Khi sản xuất và xuất khẩu thực phẩm từ chi nhánh tại Thái Lan, việc lựa chọn hệ thống quản lý sản xuất không thể tách rời xu hướng quy định trong nước. Giá trị sản xuất thực phẩm của Thái Lan được dự báo sẽ tăng từ 35 tỷ USD năm 2021 lên 37 tỷ USD vào năm 2026, và với vị thế là nước xuất khẩu hàng đầu thế giới về cá ngừ đóng hộp, gạo và thịt gà chế biến, tự động hóa và truy xuất nguồn gốc đang dần trở thành tiền đề bắt buộc đối với yêu cầu xuất khẩu của Thái Lan.

Về mặt quy định, kể từ ngày 11 tháng 4 năm 2021, đối với việc xuất khẩu thực phẩm sang Thái Lan, hầu hết các loại thực phẩm, trừ đồ uống có cồn và một số thủy sản tươi, rau củ quả, đều bắt buộc phải nộp giấy chứng nhận GMP của cơ sở sản xuất khi nhập khẩu. Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Thái Lan (Thai FDA) công nhận lẫn nhau giấy chứng nhận GMP do các nước thành viên PIC/S, FDA Hoa Kỳ, EMA châu Âu và PMDA Nhật Bản cấp, nên các nhà máy thực phẩm Nhật Bản có thể tận dụng chứng nhận sẵn có cho thủ tục xuất khẩu sang Thái Lan. Ngược lại, điều này cũng có nghĩa là doanh nghiệp phải duy trì hồ sơ sản xuất và hồ sơ kiểm tra gắn liền với giấy chứng nhận GMP ở trạng thái có thể trình cho bên thứ ba bất cứ lúc nào.

Trong công tác thẩm định nhập khẩu thực phẩm của Thai FDA năm 2026, tính phù hợp của nhãn mác và việc xác nhận liên kết với giấy phép điện tử là các hạng mục trọng tâm. Thông báo liên quan đến GMP đã được cập nhật vào ngày 27 tháng 11 năm 2024, với mục tiêu nâng cao hiệu quả thủ tục nhập khẩu. Về phía hệ thống quản lý sản xuất, bài toán thực tế là làm sao để có thể trích xuất ngay lập tức các hồ sơ cần thiết cho việc đáp ứng quy định này (ngày sản xuất, số lô, thông tin xuất xứ nguyên liệu, kết quả kiểm tra…) vào thời điểm đánh giá hoặc thẩm định xuất khẩu. Nếu chỉ riêng việc tìm kiếm hồ sơ đã mất nhiều thời gian, doanh nghiệp có thể bị đối thủ cạnh tranh vượt qua về tốc độ đáp ứng thẩm định.

Ngoài ra, lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm tại Thái Lan do Bộ Y tế và Bộ Nông nghiệp và Hợp tác xã quản lý, và việc phổ biến chứng nhận HACCP cùng các quy tắc ứng xử đang được thúc đẩy. Về ghi nhãn hạn sử dụng, quy định yêu cầu phải ghi ít nhất một trong các thông tin như ngày sản xuất hoặc ngày hết hạn sử dụng. Đối với dây chuyền sản xuất áp dụng đồng thời quy tắc ghi nhãn cho trụ sở chính tại Nhật Bản và quy tắc ghi nhãn dành cho thị trường nội địa Thái Lan, doanh nghiệp cũng nên kiểm tra xem hệ thống có thể chuyển đổi logic tính hạn sử dụng theo từng sản phẩm và từng thị trường xuất khẩu hay không. Vì tiêu chuẩn tính hạn sử dụng (dựa trên ngày sản xuất hay ngày hoàn tất kiểm tra…) có thể khác nhau tùy quốc gia hoặc khu vực xuất khẩu, nên tính linh hoạt cho phép gán quy tắc theo từng thị trường vào dữ liệu chủ sản phẩm cũng là một yếu tố quan trọng khi tính đến việc mở rộng xuất khẩu trong tương lai.

Bên cạnh đó, tại các triển lãm ngành thực phẩm như ProPak Asia, máy móc tự động hóa cho ngành thực phẩm, robot thực phẩm và ứng dụng AI/IoT tiếp tục là chủ đề chính, còn đầu tư vào nhà máy thông minh đang được đẩy nhanh dưới chính sách Thailand 4.0 của Chính phủ Thái Lan. Việc đổi mới hệ thống quản lý sản xuất thường được lên kế hoạch song song với các khoản đầu tư tự động hóa như vậy, và ngày càng nhiều doanh nghiệp mong muốn thống nhất cơ chế quản lý sản xuất trên nhiều chi nhánh. Về việc tích hợp quản lý sản xuất giữa nhiều chi nhánh, nội dung này được trình bày chi tiết tại Tích hợp hệ thống quản lý sản xuất đa chi nhánh, bạn đọc có thể tham khảo thêm nếu muốn thống nhất quản lý sản xuất giữa Thái Lan và trụ sở chính tại Nhật Bản, hoặc giữa Thái Lan và các chi nhánh ASEAN khác.

Cách triển khai hệ thống

Vì hệ thống quản lý sản xuất dành cho ngành thực phẩm có yêu cầu rất đa dạng, nếu cố gắng đưa toàn bộ chức năng vào vận hành ngay từ đầu, gánh nặng cho hiện trường sẽ tăng cao và bản thân việc triển khai có thể bị đình trệ. Cách làm thực tế là trước tiên số hóa các hạng mục chỉ cần quét mã vạch là hoàn tất, còn các hạng mục cần nhập liệu thủ công như ghi nhận nhiệt độ thì chuyển đổi theo từng giai đoạn.

Ví dụ, việc kiểm tra nhập nguyên liệu và phân bổ lô khi xuất sản phẩm có thể được số hóa tương đối sớm nhờ kết hợp mã vạch với thiết bị cầm tay. Ngược lại, đối với các hạng mục buộc phải dựa vào quan sát và nhập liệu thủ công của nhân viên hiện trường như ghi nhận nhiệt độ công đoạn gia nhiệt hay kết quả kiểm tra cảm quan, cách làm giúp tỷ lệ áp dụng thành công cao hơn là ban đầu chấp nhận dùng song song giấy hoặc Excel, điều chỉnh màn hình nhập liệu của hệ thống cho phù hợp với vận hành thực tế, rồi mới chuyển đổi hoàn toàn.

Đặc biệt đối với các nhà máy thực phẩm quy mô vừa và nhỏ, có ý kiến cho rằng thay vì cố gắng ép hệ thống theo đúng cách vận hành hiện tại của doanh nghiệp, việc điều chỉnh cách vận hành theo chức năng tiêu chuẩn của hệ thống sẽ giúp kiềm chế chi phí tùy chỉnh tốt hơn. Nếu ngay từ giai đoạn lựa chọn hệ thống quản lý sản xuất, doanh nghiệp đã xác định rõ phần nào trong vận hành có thể điều chỉnh theo chức năng tiêu chuẩn, và phần nào là vận hành đặc thù không thể nhượng bộ, thì sẽ giảm được việc phải làm lại sau khi triển khai.

Trong quá trình triển khai theo từng giai đoạn, việc đào tạo nhân viên hiện trường và thiết lập KPI cũng không thể thiếu. Nếu nắm rõ trước khi triển khai các chỉ số như tỷ lệ hủy hàng do hết hạn sử dụng, thời gian cần thiết để truy xuất khi thu hồi sản phẩm, hay số công sức chuẩn bị cho đánh giá, và theo dõi định kỳ mức độ cải thiện sau khi hệ thống đi vào vận hành, doanh nghiệp sẽ dễ dàng giải trình với ban lãnh đạo hơn. Ngoài ra, khi chuyển dữ liệu từ hệ thống cũ sang hệ thống mới, sẽ phát sinh công việc bổ sung các hạng mục mới như thông tin chất gây dị ứng hay logic tính hạn sử dụng vào dữ liệu chủ nguyên liệu và dữ liệu chủ sản phẩm. Nếu số lượng dữ liệu chủ cần chuyển đổi lớn, nên đưa khoảng thời gian làm sạch dữ liệu phục vụ chuyển đổi vào kế hoạch tổng thể.

Việc liên kết từ thu mua nguyên liệu đến kế hoạch sản xuất cũng là một vấn đề quan trọng trong ngành sản xuất thực phẩm. Vì phần lớn nguyên liệu có giá thu mua và chất lượng biến động theo mùa vụ và xuất xứ, doanh nghiệp cũng nên kiểm tra xem cơ chế mua hàng, đặt hàng có thể liên kết đến đâu với hệ thống quản lý sản xuất. Về cơ chế mua hàng và đặt hàng, nội dung này cũng được đề cập tại Cách chọn hệ thống quản lý mua hàng, bạn đọc có thể tham khảo khi cân nhắc cùng với hệ thống quản lý sản xuất.

Danh mục kiểm tra khi lựa chọn hệ thống quản lý sản xuất

Khi lựa chọn hệ thống quản lý sản xuất cho ngành thực phẩm, nếu tổng hợp các điểm cần kiểm tra sau đây thành bảng so sánh, doanh nghiệp sẽ dễ dàng đánh giá đồng thời đề xuất của nhiều nhà cung cấp.

Trong số các hạng mục này, đặc biệt là chức năng tự động tính hạn sử dụng và mức độ chi tiết của truy xuất lô hai chiều, nên kiểm tra vận hành thực tế bằng dữ liệu thật ngay trong buổi demo. Vì có những sản phẩm dù trên catalogue quảng cáo là hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, nhưng trên thực tế chỉ có thể lọc danh sách kết quả xuất hàng theo số lô, chứ không truy ngược được đến nguyên liệu.

Ngoài ra, tuy không nằm trong danh mục kiểm tra ở trên, chế độ hỗ trợ cũng là hạng mục thường bị bỏ sót. Khi vận hành tại chi nhánh Thái Lan, việc có nhận được hỗ trợ bằng tiếng Nhật hay không, có thể xử lý trực tiếp tại hiện trường Thái Lan hay không, và thời gian xử lý bước đầu khi xảy ra sự cố mất bao lâu, đều là những yếu tố ảnh hưởng thực sự trong giai đoạn vận hành thực tế. Nếu xác nhận cụ thể cơ chế hỗ trợ sau triển khai ngay từ giai đoạn demo và đề xuất, doanh nghiệp có thể giảm thiểu tối đa các sự cố sau khi hệ thống đi vào hoạt động.

Hơn nữa, trong giai đoạn so sánh và cân nhắc, nên đề nghị nhiều nhà cung cấp cùng thực hiện demo theo cùng một kịch bản. Ví dụ, nếu lấy các kịch bản cụ thể như chỉ định một lô nguyên liệu cụ thể rồi xem hệ thống hiển thị danh sách lô sản phẩm và nơi xuất hàng sử dụng lô đó trong bao nhiêu giây, hay hệ thống có tự động lọc ra tồn kho sắp hết hạn trong vòng 3 ngày hay không, làm tiêu chí đánh giá chung, doanh nghiệp sẽ thấy rõ sự khác biệt về khả năng sử dụng thực tế mà chỉ riêng thông số trên catalogue không thể hiện được.

Câu hỏi thường gặp

Hệ thống quản lý sản xuất dành cho ngành thực phẩm là gì?

Đây là hệ thống quản lý sản xuất được trang bị các chức năng đặc thù của ngành sản xuất thực phẩm như quản lý hạn sử dụng, truy xuất lô, quản lý tỷ lệ thu hồi, quản lý chất gây dị ứng và lưu trữ hồ sơ phục vụ đánh giá GMP, HACCP. Trên thị trường có cả sản phẩm bổ sung các chức năng này dưới dạng add-on vào hệ thống quản lý sản xuất thông thường, lẫn sản phẩm được thiết kế ngay từ đầu dành riêng cho ngành thực phẩm.

Khác biệt so với hệ thống quản lý sản xuất thông thường là gì?

Khác biệt lớn nhất nằm ở việc có dựa trên tiền đề lượng đầu vào bằng lượng đầu ra hay không. Hệ thống quản lý sản xuất thông thường chủ yếu quản lý số lượng dựa trên bảng định mức nguyên vật liệu, trong khi hệ thống dành cho ngành thực phẩm được thiết kế dựa trên tiền đề biến động tỷ lệ thu hồi do khác biệt giữa từng cá thể nguyên liệu, ràng buộc về thời gian như hạn sử dụng, và khả năng truy xuất lô hai chiều.

Xây dựng nhà máy thực phẩm tại Thái Lan cần những chứng nhận gì?

Khi sản xuất và xuất khẩu thực phẩm tại Thái Lan, doanh nghiệp cần đăng ký với Thai FDA và xin cấp, nộp giấy chứng nhận GMP. Vì giấy chứng nhận GMP do các nước thành viên PIC/S, FDA Hoa Kỳ, EMA châu Âu và PMDA Nhật Bản cấp được Thai FDA công nhận lẫn nhau, doanh nghiệp có thể tận dụng chứng nhận đã có sẵn tại trụ sở chính Nhật Bản trong một số trường hợp. Khuyến nghị xác nhận yêu cầu chi tiết với cơ quan quản lý có thẩm quyền hoặc chuyên gia liên quan.

Nên chọn hình thức đám mây hay tại chỗ?

Nếu muốn tham chiếu dữ liệu quản lý sản xuất một cách thống nhất trên nhiều chi nhánh, hoặc số nhân sự hệ thống thông tin có hạn, hình thức đám mây với gánh nặng vận hành máy chủ nhẹ hơn thường được lựa chọn nhiều hơn. Ngược lại, nếu doanh nghiệp coi trọng tính độc lập của mạng nội bộ nhà máy, hoặc muốn liên kết chặt chẽ với hệ thống lõi hiện có, hình thức tại chỗ có thể phù hợp hơn, và cách thực tế là quyết định dựa trên số lượng chi nhánh cùng tình trạng hạ tầng hiện có.

Có thể liên kết với hệ thống kế toán hiện có không?

Phần lớn hệ thống quản lý sản xuất đều có giao diện liên kết dữ liệu giá thành và giá trị đánh giá tồn kho với hệ thống kế toán. Tuy nhiên, mức độ tự động liên kết giá thành thực tế phản ánh biến động tỷ lệ thu hồi có sự khác biệt tùy sản phẩm, nên cần xác nhận ngay từ giai đoạn lựa chọn sao cho phù hợp với mức độ chi tiết trong xử lý kế toán của doanh nghiệp.

Triển khai mất khoảng bao lâu?

Thời gian có sự chênh lệch tùy quy mô nhà máy và phạm vi liên kết với hệ thống hiện có, nhưng nếu triển khai theo hướng đưa các hạng mục vận hành bằng mã vạch vào hoạt động trước, thông thường doanh nghiệp lên kế hoạch vài tháng cho giai đoạn vận hành ban đầu, sau đó dành thêm vài tháng nữa để tối ưu hóa toàn diện, bao gồm cả các hạng mục nhập liệu thủ công và hoàn thiện biểu mẫu phục vụ đánh giá.

Khi hệ thống quản lý sản xuất hiện có đã cũ thì nên quyết định thế nào?

Cách làm thực tế là lấy mức độ đáp ứng các yêu cầu đặc thù của ngành thực phẩm (tự động tính hạn sử dụng, truy xuất lô hai chiều, quản lý tỷ lệ thu hồi) làm trục chính để quyết định có cần thay thế hay không. Bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết liên quan để biết chi tiết các tiêu chí đánh giá.

Tổng kết

Đối với hệ thống quản lý sản xuất dành cho ngành sản xuất thực phẩm, năm chức năng gồm quản lý hạn sử dụng và tự động hóa FIFO, truy xuất lô, quản lý tỷ lệ thu hồi, quản lý chất gây dị ứng, và lưu trữ hồ sơ phục vụ đánh giá GMP, HACCP chính là những yêu cầu bắt buộc trên thực tế mà hệ thống quản lý sản xuất thông thường không có. Khi sản xuất và xuất khẩu thực phẩm từ chi nhánh Thái Lan, doanh nghiệp cần lựa chọn hệ thống dựa trên cả xu hướng quy định như việc công nhận lẫn nhau giấy chứng nhận GMP và việc tăng cường thẩm định nhãn mác, giấy phép điện tử vào năm 2026. Về triển khai, nên tiến hành theo từng giai đoạn bắt đầu từ các hạng mục hoàn tất bằng mã vạch, và nếu là quy mô vừa và nhỏ, tư duy điều chỉnh vận hành theo chức năng tiêu chuẩn của hệ thống sẽ giúp kiềm chế chi phí trong khi vẫn dễ áp dụng lâu dài.

Chức năng nào thực sự cần thiết cho nhà máy thực phẩm của doanh nghiệp, cũng như nên thay thế phần nào trong hệ thống hiện có, sẽ khác nhau tùy theo quy trình sản xuất và yêu cầu của khách hàng tại từng nhà máy. Ngay cả khi mới đang ở giai đoạn cân nhắc, quý doanh nghiệp cũng có thể liên hệ với chúng tôi để cùng sắp xếp lại các vấn đề hiện tại. Vui lòng liên hệ qua trang liên hệ để biết thêm chi tiết.

Thông tin tham khảo

• Các chức năng bắt buộc của hệ thống quản lý sản xuất trong ngành sản xuất thực phẩm
• Giải thích về truy xuất nguồn gốc và POS tại nhà máy thực phẩm
• Các điểm thực tế khi triển khai hệ thống quản lý sản xuất trong ngành thực phẩm
• Giải thích các chức năng tiêu chuẩn của hệ thống quản lý sản xuất dành cho ngành sản xuất thực phẩm
• Thailand prepares for the future food industry
• Thông tin về giấy chứng nhận GMP của cơ sở sản xuất thực phẩm xuất khẩu sang Thái Lan
• Thailand FDA regulations of food manufactured or imported in Thailand
• The complete guide to importing food products into Thailand for international brands
• Thai FDA compliance guide for importers and manufacturers
• Tài liệu về hành chính vệ sinh an toàn thực phẩm tại Thái Lan
• Smart Manufacturing World