Thuê ngoài bảo trì thiết bị 2026 — ranh giới với đội nội bộ và 7 điều khoản hợp đồng

Thuê ngoài bảo trì thiết bị thường được cân nhắc như một cách bù đắp cho tình trạng thiếu người, nhưng đi kèm với nó là câu than phiền quen thuộc rằng “chi phí không giảm được như mong đợi”. Nguyên nhân hầu như không nằm ở năng lực của nhà thầu, mà nằm ở cách chúng ta so sánh báo giá. Bài viết này lấy mô hình một nhà máy Nhật Bản tại Thái Lan với 80 thiết bị để theo dõi bằng con số điều gì sẽ thay đổi khi ngừng so sánh theo phí hằng tháng và chuyển sang so sánh tổng chi phí năm đã cộng cả thiệt hại dừng máy.

Lý do thật sự khiến người ta nói thuê ngoài bảo trì “không hề rẻ hơn”

Khi lấy báo giá từ nhiều nhà thầu, thứ nằm trên bàn thường là những tờ giấy có cùng một định dạng — “phí hằng tháng bao nhiêu baht, bắt tay xử lý trong vòng 24 giờ”. Vì các hạng mục trùng nhau nên rất dễ so sánh, và người đọc có xu hướng chọn đơn vị rẻ nhất. Đây chính là ngã rẽ đầu tiên.

Chừng nào còn xếp các con số phí hằng tháng cạnh nhau để so, phương án được chọn sẽ luôn là “gói toàn bộ nhà máy vào một hợp đồng khoán năm duy nhất”. Nhìn bề ngoài đây là một quyết định hợp lý. Thực tế, trong phần ước tính ở dưới, phương án này vẫn rẻ hơn so với việc chỉ dùng ba nhân sự nội bộ hay đẩy toàn bộ ra thuê theo vụ. Vấn đề là phép so sánh dừng lại ngay tại đó. Không hiếm trường hợp doanh nghiệp cân nhắc thuê ngoài bảo trì, thu thập đủ báo giá, rồi quyết định dừng lại đúng ở đó.

Trong báo giá của nhà thầu chỉ có chi phí trực tiếp. Ở đó không có lấy một baht nào thể hiện số tiền nhà máy của bạn đang mất đi vì thiết bị dừng. Cái gì không được ghi ra thì không được đem so, nên kết quả là “hợp đồng có thời gian dừng dài hơn” lại được chọn với danh nghĩa “hợp đồng rẻ hơn”. Không phải thuê ngoài bảo trì không rẻ đi, mà là định nghĩa về sự rẻ đã bỏ sót thiệt hại dừng máy.

Cái bẫy thứ hai nằm ở cách áp SLA (mức dịch vụ cam kết). Phần lớn hợp đồng gói cả nhà máy vào một SLA duy nhất. Những điều kiện như “bắt tay xử lý trong vòng 24 giờ” hay “xử lý vào ngày làm việc kế tiếp” được áp giống hệt nhau cho cả thiết bị chủ lực có thể làm dừng nguyên chuyền lẫn thiết bị phụ trợ vốn đã có máy thay thế. Nhưng mức độ tác động khi dừng của các thiết bị chênh nhau cả bậc. Một SLA duy nhất sẽ quá chậm với những thiết bị mà mỗi giờ dừng đều rất đắt, và quá đắt với những thiết bị mà dừng cũng không ảnh hưởng. Cả hai phía đều đang lỗ, mà cột phí hằng tháng thì không cho thấy khoản lỗ đó.

Luận điểm của bài viết này rất đơn giản. Thuê ngoài bảo trì thiết bị không phải để “làm cho rẻ đi”, mà để “mua lại thời gian dừng của những thiết bị mà dừng là đau”. Muốn vậy, đừng gói tất cả vào một hợp đồng, hãy chia thiết bị thành ba tầng theo mức tác động khi dừng và đổi hình thức hợp đồng theo từng tầng. Khi đó, bản thân chi phí thuê ngoài tăng lên, nhưng tổng chi phí năm lại giảm xuống. Phần sau sẽ bóc tách con số đó.

Cần nói thêm rằng dừng máy đột xuất không phải sự cố hiếm gặp — các khảo sát quốc tế đều cho thấy điều này. Trong khảo sát do Fluke thực hiện với hơn 600 người ra quyết định và phụ trách bảo trì tại Mỹ, Anh và Đức, 55% doanh nghiệp sản xuất Mỹ cho biết đã trải qua dừng máy đột xuất trong một năm qua, và toàn ngành sản xuất Mỹ được ghi nhận thiệt hại tới 207 triệu USD mỗi tuần. Dừng đột xuất không nên được coi là “chuyện rắc rối nếu xảy ra”, mà là “số vụ nhất định xảy ra mỗi năm” và phải được đưa vào ngân sách.

Trước khi thuê ngoài bảo trì, hãy chia thiết bị thành ba tầng

Có một việc phải làm trước khi so sánh báo giá — phân tầng danh sách thiết bị. Đây không phải việc nhờ nhà thầu làm, mà là việc chỉ phía nhà máy mới quyết được. Nếu gửi yêu cầu báo giá khi chưa phân tầng, nhà thầu buộc phải đề xuất một phương án bảo vệ toàn nhà máy ở mức trung bình, và thứ bạn nhận về sẽ chỉ toàn phương án “gói vào một SLA duy nhất”.

Bài viết sử dụng mô hình một nhà máy Nhật Bản tại Thái Lan với 80 thiết bị, chạy 2 ca (16 giờ mỗi ngày), 25 ngày làm việc mỗi tháng, và 180 vụ dừng đột xuất mỗi năm. Nhà máy của bạn có thể khác về số lượng máy, nhưng cách tư duy thì dùng lại được nguyên vẹn.

Cách phân loại tầng A, tầng B và tầng C

Tiêu chí không phải giá trị tài sản, cũng không phải năm mua. Chỉ có một câu hỏi duy nhất — khi thiết bị đó dừng, bao nhiêu phút sau thì cả chuyền dừng theo.

• Tầng A — thiết bị mà ngay khoảnh khắc dừng, hoặc chỉ vài phút sau, cả chuyền dừng theo. Không có đệm, không có máy thay thế.
• Tầng B — thiết bị mà khi dừng vẫn được đệm bán thành phẩm giữa các công đoạn hấp thụ trong một thời gian. Có vài giờ ân hạn, nhưng quá mốc đó thì công đoạn sau sẽ dừng.
• Tầng C — thiết bị có máy thay thế, hoặc nằm ở công đoạn không phải nút thắt. Một máy dừng thì kế hoạch sản xuất trong ngày về cơ bản vẫn giữ được.

Ở nhà máy mô hình, kết quả phân tầng như sau.

Xét theo số lượng, tầng C nhiều nhất với 40 máy, còn tầng A chỉ có 12 máy. Nhưng thiệt hại cho mỗi giờ dừng của tầng A là 25,000 baht, còn tầng C là 1,000 baht. Số lượng máy và thứ tự ưu tiên cần bảo vệ hoàn toàn không tỷ lệ với nhau. Nếu ký hợp đồng theo kiểu “phí hằng tháng chia đều theo đầu máy” mà không nhận ra điều này, phần lớn số tiền sẽ chảy về 40 máy của tầng C.

Trong thực tế triển khai, có ba chỗ rất dễ vấp nên cần chốt trước. Thứ nhất, tầng được quyết theo vai trò mà thiết bị đang đảm nhiệm, chứ không theo bản thân cái máy. Cùng một model, đặt ở công đoạn nút thắt thì là tầng A, đặt ở chuyền dự phòng thì là tầng C. Thứ hai, mỗi năm rà soát lại một lần. Khi mặt hàng sản xuất thay đổi, nút thắt sẽ dịch chuyển. Thứ ba, đừng để một mình bộ phận bảo trì quyết định tầng. Người trả lời chính xác được câu “bao nhiêu phút thì chuyền dừng” là bộ phận quản lý sản xuất và bộ phận chế tạo.

Giá trị của một giờ khôi phục chênh nhau 6.7 lần giữa các tầng

Khi đã có số tiền thiệt hại theo từng tầng, ta quy đổi được “giá trị của việc rút ngắn thời gian khôi phục đi một giờ” ra tiền. Chỉ cần nhân số vụ đột xuất mỗi năm với thiệt hại cho mỗi giờ dừng.

• Tầng A — 24 vụ × 25,000 = 600,000 baht/năm
• Tầng B — 66 vụ × 6,000 = 396,000 baht/năm
• Tầng C — 90 vụ × 1,000 = 90,000 baht/năm
• Tổng toàn nhà máy (tức hệ số thiệt hại) — 1,086,000 baht/năm

Cùng là “rút ngắn một giờ khôi phục”, nhưng tầng A có giá trị gấp khoảng 6.7 lần tầng C (600,000 chia cho 90,000). Khoảng cách 6.7 lần này chính là toàn bộ lý do vì sao không được gói tất cả vào một hợp đồng.

Và con số hệ số thiệt hại 1,086,000 baht/năm của toàn nhà máy sẽ là nền móng cho mọi phép tính về sau. Mỗi khi thời gian khôi phục trung bình thay đổi một giờ, 1,086,000 baht mỗi năm sẽ dịch chuyển. Việc bạn có nắm được hệ số này hay không quyết định việc bạn có so sánh được các báo giá hay không. Để lập bảng tương tự cho nhà máy của mình, bạn chỉ cần đúng hai dữ liệu theo từng tầng — số vụ đột xuất mỗi năm và thiệt hại cho mỗi giờ dừng. Số tiền thiệt hại nên xuất phát từ sản lượng mỗi giờ của chuyền nhân với lợi nhuận biên, rồi cộng thêm phần công phát sinh do trễ hạn giao hàng và do phải khởi động lại.

Để cập nhật tầng và hệ số thiệt hại một cách liên tục, hồ sơ dừng đột xuất phải được lưu theo từng thiết bị. Nếu quản lý bằng báo cáo giấy hay file Excel cá nhân, mỗi lần rà soát lại tầng là mỗi lần phải tổng hợp lại từ đầu. Về cách lưu giữ hồ sơ, chúng tôi đã sắp xếp trong bài Cách chọn hệ thống quản lý bảo trì thiết bị, bạn nên tham khảo thêm.

Năm hình thức hợp đồng, xếp theo thời gian khôi phục trung bình và chi phí năm

Khi đã chốt tầng, bước tiếp theo là kiểm kê các hình thức hợp đồng. Nếu bỏ qua tên gọi thương mại của từng gói, các hình thức ứng phó bảo trì gói gọn trong năm loại. Điều quan trọng là xếp chúng theo hai trục — không phải “phí hằng tháng bao nhiêu”, mà thời gian khôi phục trung bình là bao nhiêu, và chi phí trực tiếp mỗi năm là bao nhiêu.

Tự làm với 3 người, thuê theo vụ, khoán năm, hợp đồng ưu tiên, kỹ thuật viên thường trú

Cấu thành chi tiết như sau. Khi đọc báo giá, hãy luôn xác định phí hằng tháng của đối tác tương ứng với phần nào trong các cấu thành này.

• Tự làm 3 người = kỹ thuật viên bảo trì 47,000 baht mỗi người mỗi tháng (đã gồm bảo hiểm xã hội và làm thêm giờ) × 3 người × 12 tháng = 1,692,000, cộng đào tạo, chứng chỉ, dụng cụ và thiết bị đo 180,000 = 1,872,000 baht
• Chi phí một vụ thuê ngoài = phí đi lại 2,500 baht cộng tiền công 900 baht mỗi giờ × 3 giờ = 5,200 baht
• Khoán năm = 95,000 baht mỗi tháng × 12 = 1,140,000 baht
• Hợp đồng ưu tiên = 134,000 baht mỗi tháng × 12 = 1,608,000 baht
• Thường trú = 150,000 baht mỗi tháng × 12 = 1,800,000 baht

Có ba điều cần đọc ra từ bảng này.

Thứ nhất. Tự làm với 3 người tốn 1,872,000 baht mỗi năm mà thời gian khôi phục trung bình vẫn là 8 giờ. Con số này cao hơn khoán năm 1,140,000 baht, và cao hơn cả hợp đồng ưu tiên 1,608,000 baht. Người ta hay mặc định “tự làm thì rẻ hơn thuê ngoài”, nhưng khi cộng đủ bảo hiểm xã hội, làm thêm giờ, đào tạo, dụng cụ và thiết bị đo thì không phải vậy. Hơn nữa, với cơ cấu chỉ có ca ngày, thiết bị dừng trong ca đêm phải chờ tới sáng hôm sau, và điều đó hiện ra thành con số trung bình 8 giờ.

Thứ hai. Thuê theo vụ trông rẻ nhất nhưng chậm nhất. Đơn giá 5,200 baht mỗi vụ rất hấp dẫn, nhưng vì xử lý vào ngày làm việc kế tiếp nên thời gian khôi phục trung bình lên tới 12 giờ. Hình thức này là công cụ chỉ dành cho những thiết bị mà chậm cũng không sao.

Thứ ba. Chênh lệch giữa hợp đồng ưu tiên (134,000 baht mỗi tháng) và khoán năm (95,000 baht mỗi tháng) là 39,000 baht mỗi tháng, tức 468,000 baht mỗi năm. Đổi lại khoản chênh đó, thời gian khôi phục trung bình rút từ 6 giờ xuống 3 giờ, tức ngắn đi 3 giờ. Quy đổi theo hệ số thiệt hại 1,086,000 baht mỗi năm, ba giờ rút ngắn đáng giá 3,258,000 baht. Khi đã hiểu đây là giao dịch bỏ ra 468,000 baht để mua lại 3,258,000 baht, bạn sẽ không còn phải mất thời gian đắn đo vì khoản chênh 39,000 baht mỗi tháng trên báo giá.

Ngoài ra, hướng đi kết hợp giám sát tình trạng và quản lý xu hướng rung động, dòng điện để giảm chính số vụ đột xuất là một nước cờ đáng cân nhắc song song, tách khỏi năm hình thức nói trên. Cách tư duy được tổng hợp trong bài Hướng dẫn triển khai hệ thống bảo trì dự đoán. Số vụ giảm thì hệ số thiệt hại giảm theo, ngay cả khi giữ nguyên hình thức hợp đồng.

Một kỹ thuật viên thường trú chỉ xử lý được 90 vụ mỗi năm

Đọc đến đây, nhiều người sẽ nghĩ “vậy cứ phủ thường trú cho toàn bộ thiết bị là khôi phục còn 1 giờ chứ gì”. Nhưng điều đó không khả thi về mặt vật lý.

Mỗi vụ đột xuất, tính cả thao tác thực tế lẫn di chuyển và ghi chép, tốn 6 giờ. Một kỹ thuật viên thường trú có 1,900 giờ làm việc thực tế mỗi năm, nhưng không thể dồn toàn bộ cho ứng phó đột xuất. Người này còn phải dành thời gian cho bảo trì định kỳ (PM) và hoạt động cải tiến, nên phần dành được cho đột xuất chỉ khoảng 540 giờ (khoảng 28% giờ làm việc thực tế).

540 chia cho 6 = giới hạn 90 vụ mỗi năm.

Nhà máy mô hình có 180 vụ đột xuất mỗi năm. Một kỹ thuật viên thường trú chỉ xử lý được đúng một nửa. Đến đây sẽ có ý kiến “vậy thì tuyển thường trú người thứ hai”. Dù hơi mất công, hãy dập ý tưởng này bằng con số. Nếu đặt người thứ hai, 90 vụ còn lại của tầng C cũng được khôi phục trong 1 giờ, tức tầng C rút từ 12 giờ xuống 1 giờ, ngắn đi 11 giờ. Giá trị mỗi giờ khôi phục của tầng C là 90,000 baht mỗi năm, nên lợi ích là 11 giờ × 90,000 = 990,000 baht. Trong khi đó, chi phí là trả thêm 1,800,000 baht mỗi năm cho người thường trú thứ hai và bù lại không còn cần 468,000 baht phí theo vụ của tầng C, tức tăng ròng 1,332,000 baht mỗi năm. Lợi ích 990,000 baht so với chi phí 1,332,000 baht. Hụt 342,000 baht mỗi năm. So với phương án chia theo tầng ở chương sau (tổng chi phí năm 4,344,000 baht), phương án hai người thường trú là 3,600,000 cộng thiệt hại dừng 1,086,000 = 4,686,000 baht, và khoảng cách 342,000 baht đó hiện ra y nguyên. Sát sao thật, nhưng không lật ngược được.

Vì vậy, hình thức nhanh nhất là thường trú phải được xử lý như một bài toán phân bổ — 90 vụ xử lý được sẽ dành cho những thiết bị nào. Chính phép phân bổ này mới là ý nghĩa thực tiễn của việc phân tầng. Cộng 24 vụ của tầng A với 66 vụ của tầng B ra vừa đúng 90 vụ, khớp với năng lực xử lý năm của một kỹ thuật viên thường trú. Còn 90 vụ của tầng C thì chậm vẫn chấp nhận được nên đẩy ra thuê theo vụ. Đó chính là tổ hợp sẽ xuất hiện dưới tên phương án ⑥ trong phần ước tính ở chương sau.

Ước tính tổng chi phí năm theo từng phương án (mô hình nhà máy 80 thiết bị tại Thái Lan)

Bây giờ hãy ghép các con số đã có và sắp xếp lại theo tổng chi phí năm (chi phí trực tiếp cộng thiệt hại dừng máy). Thiệt hại dừng máy được tính bằng hệ số thiệt hại 1,086,000 baht nhân với thời gian khôi phục trung bình. Riêng phương án chia theo tầng thì tính riêng cho từng tầng.

Căn cứ tính toán như sau.

• ② Chi phí trực tiếp = 180 vụ × 5,200 = 936,000
• ⑥ Chi phí trực tiếp = thường trú 1,800,000 cộng tầng C 90 vụ × 5,200 (tức 468,000) = 2,268,000
• ⑥ Thiệt hại dừng máy = tầng A 24 vụ × 1 giờ × 25,000 (tức 600,000) cộng tầng B 66 vụ × 1 giờ × 6,000 (tức 396,000) cộng tầng C 90 vụ × 12 giờ × 1,000 (tức 1,080,000) = 2,076,000

Việc bảng không có phương án ⑤ là có chủ ý. Phương án “phủ thường trú cho toàn bộ thiết bị để khôi phục trong 1 giờ” vượt quá giới hạn xử lý 90 vụ mỗi năm như đã trình bày ở chương trước, nên không thành lập. Trên giấy tờ nó trông hấp dẫn nhất, nhưng đưa một phương án không thực hiện được vào bảng so sánh sẽ làm méo quyết định, nên chúng tôi cố ý loại ra. Nếu trong các báo giá có đề xuất ghi “một kỹ thuật viên thường trú phủ toàn bộ thiết bị”, hãy đưa ra số vụ đột xuất mỗi năm và thời gian cần cho mỗi vụ, rồi hỏi lại xem với cơ cấu đó thì xử lý được bao nhiêu vụ.

Điều đập vào mắt trước tiên là phương án ②. Chi phí trực tiếp thấp nhất (936,000 baht) nhưng tổng chi phí năm lại cao nhất (13,968,000 baht). Chỉ một dòng này đã cho thấy việc chọn nhà thầu chỉ dựa trên phí hằng tháng sẽ dẫn tới đâu. Phương án ① thuần tự làm cũng lên tới 10,560,000 baht, cho thấy không thuê ngoài chút nào vừa không an toàn vừa không rẻ.

Và đây mới là phần chính. Hãy so phương án ③ gói toàn nhà máy vào một hợp đồng khoán năm với phương án ⑥ chia theo tầng.

• Tổng chi phí năm — 7,656,000 giảm còn 4,344,000. Chênh lệch là 3,312,000 baht mỗi năm

Đến đây, phần lớn tài liệu sẽ kết luận “chia theo tầng thì rẻ hơn 3,312,000 baht mỗi năm” rồi dừng lại. Nhưng cách truyền đạt kết luận như vậy rất nguy hiểm, bởi vì ở phương án ⑥ thì bản thân chi phí thuê ngoài lại tăng lên. Bóc tách ra sẽ thấy như sau.

• Chi phí trực tiếp (khoản chi trả hằng tháng cho thuê ngoài và nhân công) — 1,140,000 tăng lên 2,268,000, tức tăng 1,128,000 baht
• Thiệt hại dừng máy (khoản không được ghi nhận ở bất kỳ đâu trong sổ sách nhưng chắc chắn đang mất) — 6,516,000 giảm còn 2,076,000, tức giảm 4,440,000 baht
• Bù trừ — 4,440,000 trừ 1,128,000 = cải thiện 3,312,000 baht

Lấy phần thiệt hại dừng máy giảm được là 4,440,000 baht trừ đi phần chi phí trực tiếp tăng thêm là 1,128,000 baht, ta được đúng khoảng chênh tổng chi phí 3,312,000 baht. Nói cách khác, phương án ⑥ là giao dịch trả thêm 1,128,000 baht mỗi năm để mua lại phần thời gian dừng trị giá 4,440,000 baht mỗi năm. Có thể diễn đạt lại rằng bạn đang mua thời gian dừng với suất sinh lợi khoảng 3.9 lần.

Cách giải thích cấu trúc này trong nội bộ là điều cực kỳ quan trọng. Khi mang ra cuộc họp ngân sách, thứ đập vào mắt mọi người chỉ là dòng “chi phí thuê ngoài bảo trì tăng gần gấp đôi, từ 1,140,000 baht lên 2,268,000 baht mỗi năm”. Thiệt hại dừng máy không được ghi sổ ở bất kỳ đâu nên không bao giờ lên được bàn so sánh. Giải thích sai ở bước này, thiết kế phân tầng công phu của bạn sẽ bị bác bỏ với nhãn “đề xuất làm tăng chi phí”.

Xin nêu ba cách làm thực tế khi trình bày.

Thứ nhất, luôn trình phần tăng và phần giảm thành một cặp. Gộp ba dòng “chi phí thuê ngoài tăng 1,128,000, thiệt hại dừng máy giảm 4,440,000, bù trừ giảm 3,312,000” vào cùng một trang, và đưa phần tăng của chi phí thuê ngoài ra trước chứ không giấu. Giấu đi thì khi bị phát hiện về sau, độ tin cậy của cả đề xuất sẽ sụp.

Thứ hai, quy căn cứ của thiệt hại dừng máy về con số một giờ của tầng A. Tổng 4,440,000 baht quá lớn nên khó cảm nhận, nhưng câu “mỗi giờ tầng A dừng là mất 25,000 baht” thì ai cũng kiểm chứng được. Thứ cần đem so không phải khoản chênh phí hằng tháng, mà chính là 25,000 baht đang trả cho mỗi giờ dừng của tầng A.

Thứ ba, trình song song cả phép so với phương án ④. Phương án ④ (gói toàn bộ vào hợp đồng ưu tiên) là 4,866,000 baht, gần với 4,344,000 baht của phương án ⑥ một cách đáng ngạc nhiên. Khoảng cách chỉ dừng ở 522,000 baht. Nếu xét về mức đồng thuận nội bộ và công sức quản lý mà thấy vận hành phân tầng khó thực hiện ngay trong năm đầu, thì chọn ④ làm phương án tạm thời rồi sang năm chuyển lên ⑥ cũng là một lộ trình rất thực tế. Điều quan trọng là chỉ cần tránh đúng một quyết định — giữ nguyên phương án ③. Khoảng cách giữa ③ và ④ lên tới 2,790,000 baht.

Về cách nối những ước tính kiểu này với thứ tự đầu tư, tức bắt tay từ công đoạn nào và thiết bị nào trước, cách tư duy về mức ưu tiên trình bày trong bài Vận dụng dịch vụ tư vấn tự động hóa sẽ là tài liệu tham khảo tốt.

Việc nào nên thuê ngoài, việc nào phải giữ lại trong nội bộ

Dù đã chốt hình thức hợp đồng, nếu ranh giới phạm vi công việc giao ra ngoài vẫn mơ hồ thì vài năm sau nhà máy sẽ rơi vào trạng thái “chuyện bảo trì chỉ có nhà thầu mới biết”. Phần lớn những thất bại được kể lại dưới tên “thất bại khi thuê ngoài” thực chất là thất bại ở khâu phân định. Trục phán đoán không phải “khó hay dễ”, mà là khi thông tin đó mất đi, liệu có bàn giao được cho nhà thầu kế tiếp hay không.

Những công việc có thể thuê ngoài

Những công việc sau chỉ cần có quy trình chuẩn và biểu mẫu ghi chép là giao ra ngoài không vấn đề gì. Thậm chí giao ra ngoài còn giúp chất lượng trên mỗi giờ công ổn định hơn.

• Bảo trì phòng ngừa định kỳ (PM). Kiểm tra hằng ngày, hằng tuần, hằng tháng, tra mỡ, thay lọc và những việc hoàn tất được bằng danh mục kiểm tra
• Thay thế linh kiện. Vòng bi, phớt, dây đai, cảm biến và những chi tiết đã có quy trình thay chuẩn hóa
• Hiệu chuẩn thiết bị đo. Hiệu chuẩn định kỳ và quản lý hồ sơ truy xuất cho cờ lê lực, đồng hồ áp suất, nhiệt kế
• Kiểm tra và bảo dưỡng hệ thủy lực, khí nén. Kiểm tra rò rỉ, xả nước ngưng, chỉnh van điều áp
• Vệ sinh và kiểm tra bên trong tủ điều khiển. Hút bụi, siết lại đầu cốt, kiểm tra tình trạng quạt làm mát
• Nhập hồ sơ bảo trì. Đăng ký nội dung công việc, linh kiện đã dùng và thời gian thực hiện vào hệ thống

Xét về giờ công, những việc này chiếm phần lớn khối lượng công việc bảo trì. Chính vì vậy thuê ngoài mới phát huy hiệu quả. Nếu ôm phần việc định kỳ này trong nội bộ mà chỉ đẩy phần phán đoán ra ngoài, bạn sẽ mất cả chi phí lẫn kỹ thuật. Việc thiết kế xem số giờ công nội bộ dôi ra nhờ giao việc định kỳ sẽ được chuyển vào đâu có thể cân nhắc theo cùng khung tư duy về tiết giảm giờ công trình bày trong bài Ví dụ tiết giảm nhân lực và hiệu quả chi phí.

“Ký ức của thiết bị” phải giữ lại trong nội bộ

Ngược lại, bốn loại thông tin sau đây phải giữ lại trong công ty dù có thiếu người đến mấy. Đây không phải công việc mà là ký ức, và khi đưa ra ngoài thì chúng sẽ biến mất cùng lúc với ngày kết thúc hợp đồng.

1. Lịch sử cải tạo. Những thay đổi mà hiện trường đã thực hiện sau khi lắp đặt không có trong bản vẽ của nhà sản xuất cũng như trong hướng dẫn sử dụng. Khi mất đi các ghi chép kiểu “đã lắp thêm một cảm biến”, “đã dịch vị trí cữ chặn đi 5 mm”, thì lần sự cố sau sẽ không còn ai giải thích được hiện trạng.

2. Quản lý phiên bản chương trình PLC. Đây là điểm nghiêm trọng nhất. Một PLC mà không ai biết ai đã sửa, sửa khi nào, vì sao và sửa chỗ nào thì trên thực tế là một hộp đen. Nếu vận hành theo kiểu nội dung mà kỹ thuật viên của nhà thầu chỉnh tại chỗ không quay về nội bộ, chỉ vài năm là không ai đụng vào được nữa. Bản gốc chương trình và lịch sử thay đổi nhất định phải do phía nhà máy giữ.

3. Tiêu chí phán đoán các dạng hỏng hóc. Đây là những khuôn mẫu phán đoán khó ghi lại, kiểu “nghe tiếng này là vòng bi”, “rung kiểu này thì không phải gối đỡ mà là khớp nối”. Nếu quy định biểu mẫu báo cáo công việc của nhà thầu bắt buộc có bốn mục là hiện tượng, nguyên nhân suy đoán, nguyên nhân xác định và biện pháp xử lý, thì vài năm là nội bộ tích lũy được.

4. Thông tin linh kiện tương đương. Tại Thái Lan, linh kiện chính hãng đôi khi mất nhiều thời gian mới về tới nơi, và hiện trường đã có cả một lịch sử xoay xở bằng hàng thay thế. Danh mục kiểu “mã này thay được bằng hàng nội địa kia” là tài sản rút ngắn trực tiếp thời gian chờ mua hàng.

Việc có hay không cơ chế giữ bốn thứ này trong nội bộ sẽ quyết định năm năm sau bạn có đổi được nhà thầu hay không. Trạng thái không đổi được nhà thầu cũng chính là trạng thái đã mất năng lực đàm phán giá.

Bảy điều bắt buộc phải chốt trong hợp đồng

Ngay ở giai đoạn so sánh báo giá, hãy đặt bảy câu hỏi sau đây cho tất cả các nhà thầu như nhau. Chất lượng câu trả lời sẽ dự báo đúng chất lượng ở giai đoạn thực thi.

① Định nghĩa của thời gian phản hồi. Làm rõ “trong vòng 24 giờ” là chỉ cái gì. Là phản hồi tiếp nhận, là có mặt bắt tay xử lý tại hiện trường, hay là hoàn tất khôi phục. Ký hợp đồng khi điểm này còn mơ hồ thì chắc chắn sẽ xảy ra tình trạng nhà thầu đo theo giờ tiếp nhận còn nhà máy đo theo giờ khôi phục. Định nghĩa khác nhau theo tầng cũng không sao. Thiết kế kiểu tầng A quản theo “bắt tay xử lý”, tầng C quản theo “tiếp nhận” là rất thực tế.

② Cách ghi nhận bốn mốc thời gian. Chốt xem ai ghi bốn mốc phát sinh, phát hiện, bắt tay xử lý và khôi phục vào phương tiện nào. Không có bốn mốc này thì không đánh giá được kết quả thực tế, cũng không đàm phán được khi gia hạn hợp đồng. Đặc biệt, khoảng cách giữa “phát sinh” và “phát hiện” là chỉ số quan trọng cho thấy sự yếu kém của công tác giám sát. Về nơi tiếp nhận hồ sơ, như đã đề cập trong bài Cách chọn hệ thống quản lý bảo trì thiết bị, thứ tự hợp lý là chuẩn bị sẵn trước khi hợp đồng bắt đầu.

③ Danh sách thiết bị thuộc phạm vi và chỉ định tầng. Đính kèm danh sách thiết bị vào phụ lục hợp đồng và ghi rõ tầng của từng thiết bị. Một hợp đồng không ghi tầng thì rốt cuộc cũng chỉ là hợp đồng gói tất cả vào một SLA duy nhất.

④ Công việc loại trừ và đơn giá chi phí phát sinh. Xác định trước cái gì nằm trong khoán và cái gì tính phí riêng. Đặc biệt, việc cử người đến hiện trường ban đêm và ngày nghỉ, thay linh kiện cỡ lớn, đại tu, và xử lý thiết bị của hãng khác là những vùng rất dễ phát sinh thêm. Đưa được bảng đơn giá vào hợp đồng thì sẽ không phải đàm phán lại từng lần.

⑤ Trách nhiệm mua linh kiện và chủ sở hữu tồn kho. Chốt xem linh kiện do nhà thầu giữ hay nhà máy giữ, và quyền sở hữu tồn kho thuộc về ai. Phụ thuộc vào kho của nhà thầu thì khi kết thúc hợp đồng có khả năng mất luôn cả vật tư dự phòng. Phương án dung hòa thực tế là chỉ để riêng linh kiện quan trọng của tầng A thuộc sở hữu nhà máy.

⑥ Quyền sở hữu hồ sơ bảo trì. Ghi rõ rằng toàn bộ hồ sơ, gồm báo cáo công việc, biên bản kiểm tra, dữ liệu rung động và hình ảnh, là tài sản của nhà máy. Hãy tránh trạng thái dữ liệu chỉ tồn tại trên hệ thống của nhà thầu. Viết được cả định dạng xuất dữ liệu và tần suất xuất thì càng lý tưởng.

⑦ Phạm vi bàn giao khi kết thúc hợp đồng. Ngay từ đầu hãy chốt khi kết thúc thì bàn giao những gì, ở định dạng nào và trong vòng bao nhiêu ngày. Chỉ cần có điều khoản này thôi, chất lượng hồ sơ trong suốt thời gian hợp đồng đã khác. Hợp đồng không có cam kết bàn giao thực chất là hợp đồng buộc bạn phải gia hạn.

Trong bảy điều, ba điều ①②③ nên được đưa ra như điều kiện ngay ở bước gửi yêu cầu báo giá. Khi chỉ định ba điều này rồi mới lấy báo giá, các đề xuất sẽ cùng đứng trên một mặt bằng và việc so sánh phí hằng tháng mới có ý nghĩa.

Những điểm đặc thù khi thuê ngoài bảo trì tại Thái Lan

Khi thiết kế cơ cấu bảo trì tại Thái Lan, có bốn điểm mà tiền đề khác với ở Nhật Bản.

Mặt bằng chi phí nhân công vẫn đang tăng liên tục. Lương tối thiểu đã được nâng lên 400 baht mỗi ngày, áp dụng tại Bangkok từ ngày 1 tháng 7 năm 2025, và tại 4 tỉnh cùng 1 huyện, trong đó có Chonburi và Rayong, từ tháng 1 năm 2025. Kỹ thuật viên bảo trì vốn đã có mức lương cao hơn nhóm lương tối thiểu, nhưng khi sàn được nâng thì cả mặt bằng cũng bị đẩy lên. Tiền đề duy trì 3 nhân sự nội bộ ở mức 47,000 baht mỗi người mỗi tháng cần được rà soát lại hằng năm. Nói ngược lại, con số 1,872,000 baht mỗi năm của phương án tự làm dễ bị đội lên trong tương lai, và phép so với thuê ngoài sẽ càng ngày càng nghiêng về phía thuê ngoài.

Tuyển kỹ thuật viên khó về mặt cấu trúc. Trong khảo sát thực trạng doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư ra nước ngoài năm tài chính 2023 của JETRO, 40.4% doanh nghiệp Nhật Bản tại Thái Lan nêu thiếu hụt nhân lực là vấn đề, trong đó khó tuyển cấp quản lý là 79.8% và khó tuyển nhân sự công nghệ thông tin cùng kỹ thuật viên là 56.7%. Tuyển được người làm chủ được công nghệ tự động hóa lại càng là lĩnh vực khó. Và đây không phải chuyện riêng của Thái Lan. Khảo sát của The Manufacturing Institute cùng Deloitte chỉ ra rằng đến năm 2033 sẽ cần tối đa 3,800,000 lao động, trong đó tối đa 1,900,000 vị trí có khả năng không lấp được, và 65% doanh nghiệp coi tuyển dụng cùng giữ chân nhân sự là thách thức quản trị lớn nhất. An toàn nhất là đừng lập kế hoạch dựa trên tiền đề giải quyết bằng tuyển dụng.

Thiết bị vẫn còn dư địa. Theo thống kê của Văn phòng Kinh tế Công nghiệp Thái Lan, chỉ số sản xuất công nghiệp (MPI) tháng 6 năm 2026 giảm 3.10% so với cùng kỳ năm trước, quý hai giảm 1.79%, và công suất huy động bình quân là 57.47%. Công suất huy động còn dư địa nghĩa là khi thiết bị tầng C dừng, các phán đoán kiểu “chuyển sang máy thay thế” hay “gộp lại bù vào ngày hôm sau” dễ thành lập hơn. Ở nhà máy chạy hết công suất thì ngay cả tầng C cũng cần xử lý tức thì, nhưng với tình trạng huy động bình quân hiện nay tại Thái Lan, thiết kế đẩy tầng C ra hợp đồng theo vụ (xử lý vào ngày làm việc kế tiếp) là lựa chọn không hề gượng ép. Ngược lại, nếu công suất huy động của chính bạn vượt 90%, bạn cần xem lại chính định nghĩa của tầng C.

Phân biệt giữa hợp đồng khoán việc và cho thuê lại lao động. Khi cân nhắc hợp đồng thường trú, khâu kiểm tra pháp lý là không thể thiếu. Nếu phía nhà máy trực tiếp ra chỉ thị công việc hằng ngày (quyền chỉ huy, điều hành) cho người thường trú, thì dù hình thức là hợp đồng khoán việc, bản chất vẫn có khả năng bị xem là cho thuê lại lao động. Hãy xác nhận trong nội bộ trước khi ký các quy tắc vận hành như yêu cầu công việc phải đi qua người phụ trách phía nhà thầu, kế hoạch công việc do nhà thầu lập, và phổ biến cả xuống hiện trường. Đây là điểm được đánh giá dựa trên thực tế vận hành hằng ngày chứ không chỉ dựa trên câu chữ hợp đồng. Chúng tôi khuyến nghị chia sẻ sớm với bộ phận pháp chế và nhân sự nội bộ, trên tiền đề có xác nhận của chuyên gia.

Lộ trình chuyển đổi trong 90 ngày

Thiết kế hợp đồng phân tầng nếu định chuyển đổi toàn bộ cùng một lúc thì chắc chắn sẽ đổ vỡ, bởi vì bạn sẽ phải ký những hợp đồng đắt tiền khi chưa có dữ liệu thực tế. Hãy chia 90 ngày thành ba giai đoạn.

Ngày 0 đến 30 — chốt danh sách thiết bị và tầng, bắt đầu ghi nhận bốn mốc thời gian

Trước hết lập danh sách thiết bị và gán tầng cho toàn bộ số máy. Việc phán đoán chỉ dựa trên một điểm duy nhất là “khi dừng thì bao nhiêu phút cả chuyền dừng theo”, và phải có sự đồng thuận của ba bộ phận quản lý sản xuất, sản xuất và bảo trì. Đồng thời bắt đầu ghi nhận bốn mốc phát sinh, phát hiện, bắt tay xử lý và khôi phục. Giai đoạn này không thay đổi bất kỳ hợp đồng nào, chỉ tập trung vào việc lấy dữ liệu. Chỉ cần có hồ sơ của 30 ngày thôi, chất lượng cuộc trao đổi với nhà thầu đã khác, vì bạn có trong tay giá trị ban đầu về số vụ đột xuất và thời gian khôi phục thực tế theo từng tầng.

Ngày 31 đến 60 — đẩy tầng C ra thuê theo vụ để lấy số liệu thực tế về đơn giá và thời gian phản hồi

Tiếp theo, bắt đầu thuê ngoài từ tầng C, nơi mà nếu thất bại thì thiệt hại cũng nhỏ. Tầng C chỉ 1,000 baht cho mỗi giờ dừng, nên dù nhà thầu ứng phó không như kỳ vọng thì tổn thất vẫn giới hạn. Thứ cần kiểm chứng ở đây không chỉ là giá. Còn là cách viết báo cáo công việc, định dạng nộp hồ sơ, thời gian chờ mua linh kiện, trình độ kỹ thuật viên, và liệu đường dây liên lạc khẩn cấp có thực sự gọi được hay không. Những điều này thì bản đề xuất không bao giờ cho bạn biết. Lý tưởng nhất là giao lượng nhỏ cho vài nhà thầu rồi so sánh.

Ngày 61 đến 90 — quyết định hình thức hợp đồng cho tầng A và tầng B

Chỉ khi đã có số liệu thực tế từ tầng C thì mới bước sang hợp đồng cho tầng A và B. Đến lúc này, bạn phải có trong tay số vụ đột xuất đo được theo từng tầng, thời gian phản hồi thực tế của từng nhà thầu, và mô hình phát sinh chi phí bổ sung. Ở trạng thái đó, bạn mới hạ được quyết định thường trú hay hợp đồng ưu tiên bằng con số.

Nguyên tắc phải giữ chỉ có một. Không ký hợp đồng thường trú hay hợp đồng ưu tiên khi chưa có số liệu thực tế. Thường trú là khoản chi 1,800,000 baht mỗi năm, hợp đồng ưu tiên là 1,608,000 baht mỗi năm. Một hợp đồng chốt vội bằng cách bỏ qua ba tháng chạy đà thì về sau muốn sửa cũng bị ràng buộc thời hạn hợp đồng không xoay được. 90 ngày chậm trễ là cái giá nhỏ hơn rất nhiều so với khoản thiệt hại một năm khi quyết định sai.

Câu hỏi thường gặp

Thuê ngoài bảo trì thiết bị tốn bao nhiêu tiền

Con số được quyết bởi tốc độ ứng phó. Ở nhà máy mô hình của bài viết (80 thiết bị, 180 vụ đột xuất mỗi năm), thuê theo vụ là 5,200 baht mỗi vụ, khoán năm (bắt tay xử lý trong vòng 24 giờ) là 1,140,000 baht mỗi năm, hợp đồng ưu tiên (bắt tay xử lý trong vòng 4 giờ) là 1,608,000 baht mỗi năm, và thường trú 1 người kèm đội hỗ trợ là 1,800,000 baht mỗi năm. Tuy nhiên, chỉ so những chi phí trực tiếp này thì không ra được quyết định. Khi nhìn theo tổng chi phí năm đã cộng thiệt hại dừng máy, phương án gói toàn bộ vào khoán năm là 7,656,000 baht còn phương án chia theo tầng là 4,344,000 baht, tức phương án có chi phí trực tiếp cao hơn lại rẻ hơn về tổng số.

Thuê ngoài bảo trì thì công ty có còn giữ được kỹ thuật không

Giao việc ra ngoài thì kỹ thuật vẫn còn. Thứ biến mất là ký ức. Lịch sử cải tạo, quản lý phiên bản chương trình PLC, tiêu chí phán đoán các dạng hỏng hóc và thông tin linh kiện tương đương. Chỉ cần ghi rõ bốn thứ này là tài sản của phía nhà máy trong hợp đồng, đồng thời chốt cả định dạng hồ sơ và tần suất nộp, thì dù thuê ngoài nội bộ vẫn tích lũy được. Kỹ thuật mất đi không phải vì bạn thuê ngoài, mà vì bạn thuê ngoài khi chưa chốt quyền sở hữu và biểu mẫu của hồ sơ.

Hợp đồng theo vụ và hợp đồng theo năm thì cái nào lợi hơn

Câu trả lời thay đổi theo tầng của thiết bị. Tầng C (có máy thay thế, không phải nút thắt, 1,000 baht cho mỗi giờ dừng) thì thuê theo vụ là đủ. Dù khôi phục mất 12 giờ, thiệt hại cả năm cũng chỉ dừng ở 1,080,000 baht. Ngược lại, nếu đẩy tầng A (25,000 baht cho mỗi giờ dừng) ra thuê theo vụ, thì cũng 12 giờ chậm trễ đó sẽ thành khoản thiệt hại chênh nhau cả bậc. Câu hỏi đúng không phải “cái nào lợi hơn” mà là “thiết bị nào thì dùng cái nào”. Chừng nào còn chọn một kiểu đồng loạt cho cả nhà máy, chắc chắn sẽ lỗ ở đâu đó.

Thuê ngoài kỹ thuật sản xuất và thuê ngoài bảo trì thiết bị khác nhau ở đâu

Khác nhau ở trục thời gian mà chúng nhắm tới. Thuê ngoài bảo trì thiết bị là công việc giữ cho thiết bị đang chạy không dừng và đưa nó trở lại nhanh nhất. Thuê ngoài kỹ thuật sản xuất là công việc liên quan tới những thứ sắp được tạo ra, như khởi động chuyền mới, thiết kế công đoạn, thiết kế đồ gá và cải tạo thiết bị. Trộn hai thứ vào một hợp đồng thì các dự án cải tạo sẽ chạy theo SLA của bảo trì, và cuối cùng không đo được kết quả của bên nào. Hãy tách hợp đồng và tách cả chỉ tiêu đánh giá. Bảo trì đo bằng thời gian khôi phục, kỹ thuật sản xuất đo bằng thời gian đưa chuyền vào vận hành ổn định và tỷ lệ đạt.

Tại Thái Lan thì phân biệt hợp đồng khoán việc với cho thuê lại lao động như thế nào

Việc phán định dựa trên việc có tồn tại quyền chỉ huy, điều hành trên thực chất hay không. Dù tiêu đề hợp đồng ghi là khoán việc, nếu phía nhà máy trực tiếp ra chỉ thị công việc hằng ngày cho người thường trú thì bản chất vẫn có khả năng bị đánh giá là cho thuê lại lao động. Hãy sắp xếp trước khi ký các quy tắc vận hành như yêu cầu công việc đi qua người phụ trách phía nhà thầu, kế hoạch và quy trình do nhà thầu lập, chấm công do nhà thầu quản lý, và phổ biến cho cả cấp quản lý tại hiện trường. Vì việc phán định dựa trên thực tế vận hành, chúng tôi khuyến nghị xác nhận với bộ phận pháp chế, nhân sự nội bộ và với chuyên gia trước khi ký.

Tổng kết

Lý do thuê ngoài bảo trì thiết bị không ra kết quả nằm ở cách so sánh chứ không nằm ở việc chọn nhà thầu. Xin tóm lại các ý chính.

• Chỉ so phí hằng tháng trên báo giá thì phương án gói toàn nhà máy vào một hợp đồng khoán năm (tổng chi phí năm 7,656,000 baht) sẽ được chọn. Vì thiệt hại dừng máy không có trên báo giá nên nó không bao giờ lên được bàn so sánh
• Mức tác động khi dừng của từng thiết bị chênh nhau cả bậc. Giá trị của một giờ khôi phục là 600,000 baht mỗi năm ở tầng A so với 90,000 baht mỗi năm ở tầng C, cách nhau khoảng 6.7 lần
• Hệ số thiệt hại của toàn nhà máy là 1,086,000 baht mỗi năm. Mỗi khi thời gian khôi phục trung bình thay đổi một giờ, khoản tiền này dịch chuyển
• Một kỹ thuật viên thường trú chỉ xử lý được tối đa 90 vụ mỗi năm. Cơ cấu bảo vệ toàn bộ thiết bị ở tốc độ nhanh nhất không khả thi về mặt vật lý, nên hãy thiết kế xem 90 vụ đó dành cho tầng nào
• Chia tầng A và B cho thường trú, tầng C cho thuê theo vụ thì tổng chi phí năm là 4,344,000 baht. Khoảng cách với phương án gói tất cả vào một hợp đồng là 3,312,000 baht
• Nhưng bản thân chi phí thuê ngoài thì tăng. Chi phí trực tiếp tăng 1,128,000 baht, thiệt hại dừng máy giảm 4,440,000 baht. 4,440,000 trừ 1,128,000 = 3,312,000. Đây là cấu trúc mua lại lượng thời gian dừng gấp khoảng 3.9 lần khoản chi tăng thêm
• Trong hợp đồng, bảy điều (định nghĩa thời gian phản hồi, ghi nhận bốn mốc thời gian, thiết bị thuộc phạm vi và tầng, công việc loại trừ và đơn giá, linh kiện và tồn kho, quyền sở hữu hồ sơ, phạm vi bàn giao khi kết thúc) phải được chốt bằng được
• Lộ trình là 90 ngày. Đi theo thứ tự chốt tầng và bắt đầu ghi nhận, chạy thử ở tầng C, rồi mới ký chính thức cho tầng A và B, và không ký hợp đồng đắt tiền khi chưa có số liệu thực tế

Thứ cần đem so không phải khoản chênh phí hằng tháng mà nhà thầu đưa ra. Đó là 25,000 baht đang mất đi mỗi giờ tầng A dừng. Cầm con số này rồi xếp lại các báo giá, hợp đồng nên chọn sẽ tự nhiên hiện ra.

Bạn hoàn toàn có thể trao đổi với chúng tôi ngay ở giai đoạn còn đang cân nhắc chia danh sách thiết bị của mình thành ba tầng ra sao, hay ước lượng số tiền thiệt hại cho mỗi giờ dừng thế nào. TOMAS TECH đã đồng hành với hiện trường bảo trì và thiết bị tại các nhà máy Nhật Bản ở Thái Lan, nên chúng tôi có thể hỗ trợ dù chỉ là cách tư duy phân tầng hay việc sắp xếp những hạng mục nên kiểm tra trước khi ký hợp đồng. Nếu bạn đã có báo giá của đơn vị khác, chúng tôi cũng không cần xem nội dung đó. Rất mong được trao đổi cùng bạn bắt đầu từ việc thống nhất trục phán đoán. Vui lòng liên hệ với chúng tôi qua trang liên hệ.

Thông tin tham khảo

1. Fluke, “Unplanned downtime costs United States manufacturers up to $207M weekly”, ngày 30 tháng 10 năm 2025 https://pressroom.fluke.com/unplanned-downtime-costs-united-states-manufacturers-up-to-207m-weekly-exposing-critical-vulnerabilities-in-industrial-resilience/ (Khảo sát do Censuswide thực hiện với hơn 600 người ra quyết định và phụ trách bảo trì tại Mỹ, Anh và Đức. 55% doanh nghiệp sản xuất Mỹ đã trải qua dừng máy đột xuất trong một năm qua)
2. The Manufacturing Institute và Deloitte, “Taking charge”, tháng 4 năm 2024 https://themanufacturinginstitute.org/manufacturers-need-as-many-as-3-8-million-new-employees-by-2033/ (Đến năm 2033 cần tối đa 3,800,000 lao động, trong đó tối đa 1,900,000 vị trí có khả năng không lấp được. 65% doanh nghiệp nêu tuyển dụng và giữ chân nhân sự là thách thức quản trị lớn nhất)
3. JETRO, “Lương tối thiểu tại Bangkok được nâng lên 400 baht mỗi ngày”, ngày 4 tháng 7 năm 2025 (tiếng Nhật) https://www.jetro.go.jp/biznews/2025/07/b21007a1ac8f7fca.html
4. JETRO, “Thực trạng thiếu hụt nhân lực và hướng ứng phó, cùng xu hướng lương tối thiểu sắp tới (Thái Lan)”, ngày 16 tháng 5 năm 2024 (tiếng Nhật) https://www.jetro.go.jp/biz/areareports/special/2024/0303/f5b4d6344434b2a9.html (Khảo sát thực trạng doanh nghiệp Nhật Bản đầu tư ra nước ngoài năm tài chính 2023. 40.4% doanh nghiệp Nhật Bản tại Thái Lan gặp thiếu hụt nhân lực, khó tuyển cấp quản lý 79.8%, khó tuyển nhân sự công nghệ thông tin và kỹ thuật viên 56.7%)
5. Xinhua, “Thailand’s industrial output slips 3.1 pct in June”, ngày 27 tháng 7 năm 2026 https://english.news.cn/20260727/f8b7ceb202d04b1f8facbcbf44ed60ce/c.html (Văn phòng Kinh tế Công nghiệp Thái Lan. MPI tháng 6 năm 2026 giảm 3.10% so với cùng kỳ năm trước, quý hai giảm 1.79%, công suất huy động bình quân 57.47%)