ตัวที่กำหนดต้นทุนรวม 5 ปีของระบบงานบนแท็บเล็ตที่แจกให้หน้างานในโรงงาน ไม่ใช่ราคาตัวเครื่อง แต่คือวันที่การอัปเดต OS และแพตช์ความปลอดภัยหมดอายุ เมื่อคำนวณที่ 40 เครื่อง 5 ปี เครื่องระดับผู้บริโภคซึ่งตัวเครื่องถูกที่สุดออกมาที่ 3,044,000 บาท ส่วนเครื่องกึ่งทนทานซึ่งราคาต่อเครื่องเป็นประมาณ 2 เท่า ออกมาที่ 2,302,800 บาท ลำดับสลับกัน ตัวที่สร้างส่วนต่าง 741,200 บาทนี้ คือส่วนที่เหลือจากการนำการเปลี่ยนเครื่องยกชุด 604,000 บาทที่มาถึงตอนสิ้นปีที่ 3 บวกกับส่วนต่างของค่าเครื่องเสีย 5 ปีอีก 637,200 บาท แล้วหักด้วย 500,000 บาทที่ซื้อตัวเครื่องได้ถูกกว่า
สิ่งแรกที่หมดอายุในแท็บเล็ตหน้างาน ไม่ใช่หน้าจอ แต่คือกำหนดสิ้นสุดการอัปเดต
คำถามแรกที่มักโผล่ขึ้นมาในที่ประชุมคัดเลือกอุปกรณ์หน้างาน คือ “ทำหล่นแล้วแตกไหม”
แตกครับ แตกแน่ แต่เครื่องที่แตกไป 1 เครื่องก็แค่ซื้อใหม่มาทดแทน การที่ในจำนวน 40 เครื่องมีบางเครื่องเสียทุกปี เป็นสิ่งที่ลงบัญชีเป็นตัวเงินได้อย่างที่จะแสดงต่อไป และถ้าเตรียมเครื่องสำรองไว้ การผลิตก็ไม่หยุด การที่เครื่องเสียเป็นต้นทุนก็จริง แต่ไม่ใช่อุบัติเหตุ
สิ่งที่กลายเป็นอุบัติเหตุคือการหมดอายุอีกแบบหนึ่ง นั่นคือ วันที่ผู้ผลิตหยุดให้บริการอัปเดต OS และแพตช์ความปลอดภัย หรือที่เรียกกันว่า EOL (End of Life) หน้าจอยังดี แบตเตอรี่ยังใช้ได้ ตัวเครื่องยังสวย แต่เครื่องที่การอัปเดตหยุดไปแล้วจะสูญเสีย 3 อย่างต่อไปนี้พร้อมกัน
- หลุดออกจากการควบคุมของ MDM ผลิตภัณฑ์บริหารจัดการอุปกรณ์ส่วนใหญ่ประกาศช่วงเวอร์ชัน OS ที่รองรับไว้ชัดเจน เครื่องที่หลุดออกนอกช่วงนั้นจะไม่ได้รับการรับประกันการทำงานของการกระจายนโยบายและการสั่งลบข้อมูลระยะไกล
- สูญเสียการรับประกันการทำงานของแอปพลิเคชันงาน แอปแบบฟอร์มอิเล็กทรอนิกส์และใบสั่งงานจะขยับเวอร์ชัน OS ที่ผู้ขายทดสอบไว้ขึ้นไปเรื่อย ๆ ฝั่งที่เก่ากว่าจะถูกตัดออกไปตามลำดับ
- ผ่านเกณฑ์ความปลอดภัยภายในบริษัทไม่ได้อีกต่อไป บริษัทที่ฝ่ายความมั่นคงปลอดภัยสารสนเทศของสำนักงานใหญ่กำหนดว่า “ห้ามต่อเครื่องที่สิ้นสุดการให้บริการอัปเดตแล้วเข้ากับเครือข่ายงาน” ไม่ใช่เรื่องแปลก ถ้าถูกตรวจสอบภายในชี้ประเด็น ก็ต้องถอดออกโดยไม่เกี่ยวกับความสะดวกของหน้างาน
เมื่อ 3 ข้อนี้มาครบ ทางเลือกจะเหลืออยู่ทางเดียว คือ การเปลี่ยนเครื่องยกชุดทั้ง 40 เครื่อง ไม่ใช่การทยอยเปลี่ยนทีละเครื่อง แต่เป็นการเปลี่ยนพร้อมกันทั้งหมดในวันที่กำหนดมาถึง เหตุผลง่ายมาก เพราะกำหนดสิ้นสุดการอัปเดตไม่ได้ขึ้นกับตัวเครื่องแต่ละเครื่อง แต่ขึ้นกับรุ่น โรงงานที่ซื้อรุ่นเดียวกัน 40 เครื่องพร้อมกัน ก็จะถึงกำหนดพร้อมกันทั้ง 40 เครื่อง
และการเปลี่ยนยกชุดครั้งนี้จะตกลงมากลางช่วงเวลาที่ใช้ประเมิน โรงงานที่ตัดสินใจลงทุนบนกรอบ 5 ปี จะเจอรายจ่ายก้อนเดียวตอนสิ้นปีที่ 3 หมัดเดียวนี้เองที่พลิกลำดับของราคาตัวเครื่อง
บทความนี้จะวางโมเดลโรงงานญี่ปุ่นในไทยไว้ 1 โมเดล แล้วไล่โครงสร้างนี้ด้วยตัวเลขจนจบ ขอเขียนข้อสรุปไว้ก่อนเลย
- ลำดับของราคาตัวเครื่องคือ A (ระดับผู้บริโภค) < B (กึ่งทนทาน) < C (ทนทานเต็มรูปแบบ)
- ลำดับของต้นทุนรวม 5 ปีคือ B 2,302,800 < A 3,044,000 < C 3,227,600
- ในระยะเวลาคืนทุนแบบง่าย แนวทาง A ดูดีที่สุด (2.20 ปี) แต่ในผลสุทธิ 5 ปี ผลสุทธิของแนวทาง B เป็น 1.85 เท่าของแนวทาง A
อนึ่ง การประมาณการต่อจากนี้ประกอบด้วย กรณีฐาน 1 ชุด และแนวทางออกแบบ 3 แบบ ทั้ง 3 แนวทางเป็นทางเลือกที่วัดเทียบกับกรณีฐานเดียวกัน จึงนำผลประหยัดมาบวกกันไม่ได้ ประเด็นนี้จะกลับมาย้ำอีกครั้งตอนสรุป
สมมติฐาน | โมเดลโรงงานญี่ปุ่นในไทย 60 คน 40 เครื่อง 5 ปี (กรณีฐาน 1,035,200 บาทต่อปี)
เริ่มจากวางสมมติฐานก่อน ตัวเลขทุกตัวที่ปรากฏต่อจากนี้ออกมาจากตารางนี้ทั้งหมด
| รายการ | ค่า |
|---|---|
| การเดินเครื่อง | 264 วันต่อปี (22 วัน × 12 เดือน) และทำงาน 2 กะ |
| พนักงานที่ใช้อุปกรณ์หน้างาน | 60 คนต่อวัน (กรอกแบบฟอร์ม ตรวจสอบใบสั่งงาน บันทึกผลการผลิต) |
| จุดสูงสุดของการใช้งานพร้อมกัน | 35 เครื่อง (จุดสูงสุดของกะกลางวัน) |
| จำนวนเครื่องที่จัดวาง | 40 เครื่อง (จุดสูงสุด 35 + สำรอง 5) |
| ระยะเวลาที่ใช้ประเมิน | 5 ปี |
| ค่าจ้างต่อชั่วโมงที่แท้จริงของพนักงานหน้างาน | 70 บาทต่อชั่วโมง |
| ค่าจ้างต่อชั่วโมงที่แท้จริงของฝ่ายธุรการและ IT | 160 บาทต่อชั่วโมง |
เหตุผลที่ตั้งค่าจ้างที่แท้จริงไว้ที่ 70 บาทต่อชั่วโมง
ค่าจ้างขั้นต่ำตามกฎหมายของไทยอยู่ที่วันละ 337 ถึง 400 บาท โดยกรุงเทพมหานครอยู่ที่ 400 บาท (ปรับเมื่อวันที่ 1 กรกฎาคม 2025) จังหวัดที่ใช้เพดาน 400 บาทไม่ได้มีเพียงกรุงเทพมหานคร แต่รวมถึงจังหวัดในภาคตะวันออกซึ่งเป็นแหล่งที่โรงงานญี่ปุ่นตั้งอยู่หนาแน่นด้วย อย่างไรก็ตาม ช่วงเวลาที่การปรับมีผลบังคับใช้ต่างกันไปในแต่ละจังหวัด จึงขอให้ตรวจสอบวันที่มีผลบังคับใช้ของจังหวัดที่บริษัทท่านตั้งอยู่เสมอ เมื่อนำค่าจ้างรายวัน 400 บาทนี้หารด้วย 8 ชั่วโมง จะได้ชั่วโมงละ 50 บาท จากนั้นคูณด้วย 1.4 เพื่อรวมภาระตามกฎหมายอย่างเงินสมทบประกันสังคมและเบี้ยเลี้ยงต่าง ๆ ได้เป็น 70 บาทต่อชั่วโมง ซึ่งบทความนี้ใช้เป็นค่าจ้างต่อชั่วโมงที่แท้จริงของพนักงานหน้างาน
ตัวเลข 70 บาทนี้ไม่ใช่ข้อเท็จจริง แต่เป็นค่าที่บทความนี้ตั้งขึ้น ค่าจ้างขั้นต่ำรายวัน 337 ถึง 400 บาทเป็นข้อเท็จจริงที่ประกาศไว้ แต่ค่าจ้างต่อชั่วโมงที่แท้จริงเปลี่ยนไปตามโครงสร้างเบี้ยเลี้ยง อายุงาน และวิธีคิดค่าล่วงเวลาของแต่ละโรงงาน เวลาประมาณการสำหรับบริษัทของท่านเอง ขอให้สร้างตัวเลขนี้ขึ้นใหม่จากข้อมูลต้นทุนแรงงานจริงของบริษัทท่านเสมอ ถ้าคำนวณจุดนี้ด้วยค่าจ้างขั้นต่ำ 50 บาทตรง ๆ มูลค่าของเวลาที่ประหยัดได้ในฝั่งหน้างานจะออกมาต่ำลงประมาณ 29% (1 − 50 ÷ 70 = 28.6%)
ตัวเลข 160 บาทต่อชั่วโมงของฝ่ายธุรการและ IT ก็เป็นค่าที่ตั้งขึ้นในลักษณะเดียวกัน โดยตั้งเป็นค่าที่แท้จริงซึ่งรวมผู้รับผิดชอบงานวางแผนการผลิตและควบคุมคุณภาพ พนักงานธุรการที่รวบรวมรายงานประจำวัน และผู้ดูแลระบบเข้าไว้ด้วยกัน
วิธีกำหนดจำนวนเครื่องที่ 40 เครื่อง
จำนวนเครื่องที่จัดวาง 40 เครื่อง มาจากจุดสูงสุดของการใช้งานพร้อมกัน 35 เครื่อง บวกเครื่องสำรอง 5 เครื่อง อัตราเครื่องสำรองคือ 5 ÷ 35 = 14.3%
สิ่งสำคัญตรงนี้คือ จำนวนเครื่องสำรองไม่ได้ถูกกำหนดด้วยจำนวนเครื่องที่เสีย แต่ถูกกำหนดด้วยระยะเวลาที่เครื่องนั้นเสียอยู่ ต่อให้เป็นอุปกรณ์ที่เสียปีละ 12 เครื่อง ถ้าซ่อมเสร็จกลับมาภายในวันเดียว เครื่องสำรอง 1 เครื่องก็พอ ในทางกลับกัน ต่อให้เสียปีละแค่ 4 เครื่อง ถ้าการซ่อมใช้เวลา 3 สัปดาห์ ก็ต้องมีเครื่องสำรองหลายเครื่อง แนวทางออกแบบ 3 แบบที่จะกล่าวต่อไปมีความต่างกันทั้งอัตราการเสียและระยะเวลารอซ่อม แต่ในโมเดลนี้กำหนดเครื่องสำรอง 5 เครื่องให้เท่ากันทั้ง 3 แนวทาง เพราะถ้าเปลี่ยนแม้กระทั่งจำนวนเครื่องสำรองไปตามแต่ละแนวทาง การเปรียบเทียบจะไม่เป็นการเปรียบเทียบอีกต่อไป จึงจงใจตรึงไว้ให้เท่ากัน
กรณีฐาน (สภาพปัจจุบันคือการใช้กระดาษ)
นี่คือกรณีฐานเพียงหนึ่งเดียวของบทความนี้ เราแปลงสภาพปัจจุบันที่หมุนงานด้วยแบบฟอร์มกระดาษและใบสั่งงานกระดาษให้เป็นต้นทุนต่อปี
| รายการ | การคำนวณ | จำนวนเงินต่อปี (บาท) |
|---|---|---|
| เวลาส่วนเกินในการกรอกและคัดลอกที่หน้างาน | 60 คน × 12 นาทีต่อวัน × 264 วัน ÷ 60 = 3,168 ชั่วโมง × 70 | 221,760 |
| การคีย์ข้อมูลและรวบรวมของฝ่ายธุรการ | 2 คน × 180 นาทีต่อวัน × 264 วัน ÷ 60 = 1,584 ชั่วโมง × 160 | 253,440 |
| กระดาษ การพิมพ์ และการจัดเก็บ | — | 180,000 |
| งานย้อนกลับและการตรวจซ้ำที่เกิดจากการคัดลอกผิด | — | 260,000 |
| การค้นหาบันทึก (การย้อนกลับไปดูตอนตรวจสอบหรือมีข้อร้องเรียน) | — | 120,000 |
| รวมกรณีฐาน | 1,035,200 |
ขอตรวจสอบตัวเลข 221,760 + 253,440 = 475,200 บวก 180,000 ได้ 655,200 บวก 260,000 ได้ 915,200 บวก 120,000 ได้ 1,035,200
ตัวเลข 12 นาทีต่อวันต่อคน อาจทำให้บางท่านรู้สึกแปลก ตัวเลขนี้ไม่ใช่ “เวลาที่ใช้เขียนลงกระดาษ” การเขียนลงกระดาษเองไม่ได้หายไปเมื่อเปลี่ยนเป็นระบบอิเล็กทรอนิกส์ แต่แค่เปลี่ยนไปเป็นการคีย์ข้อมูลแทน สิ่งที่ใส่ไว้ใน 12 นาทีคือ การเคลื่อนไหวที่จะหายไปเมื่อเปลี่ยนเป็นอิเล็กทรอนิกส์ เท่านั้น ได้แก่ การเดินไปหยิบแบบฟอร์ม การเขียนผิดแล้วเขียนใหม่ การคัดลอกผลของกระบวนการก่อนหน้าจากกระดาษอีกใบ และการถือกระดาษที่เขียนเสร็จแล้วไปส่งที่สำนักงาน 60 คน × 12 นาที = 720 นาทีต่อวัน คิดเป็น 3,168 ชั่วโมงต่อปี
ส่วน 180 นาทีต่อวัน × 2 คนของฝ่ายธุรการก็คิดแบบเดียวกัน คือเวลาที่ใช้พิมพ์กระดาษที่ส่งขึ้นมาจากหน้างานลงใน Excel ตรวจทานยอด แล้วรวบรวม รายการนี้เป็นรายการที่ระบบอิเล็กทรอนิกส์ออกฤทธิ์ได้มากที่สุด และคาดการณ์การลดไว้ที่ 85% อย่างที่จะกล่าวต่อไป
ผลประหยัดต่อปีจากการเปลี่ยนเป็นอิเล็กทรอนิกส์ (เท่ากันทั้ง 3 แนวทาง)
แนวทางทั้ง 3 แบบตั้งอยู่บนสมมติฐานว่า ใช้แอปพลิเคชันงานตัวเดียวกัน ดังนั้นผลประหยัดจากการเปลี่ยนเป็นอิเล็กทรอนิกส์จึงเท่ากันทั้ง 3 แนวทาง สิ่งที่ต่างกันคือต้นทุนฝั่งอุปกรณ์เท่านั้น
| รายการ | อัตราการลด | จำนวนเงินที่ลดได้ต่อปี (บาท) |
|---|---|---|
| การกรอกและคัดลอกที่หน้างาน 221,760 | 60% | 133,056 |
| การคีย์ข้อมูลและรวบรวมของฝ่ายธุรการ 253,440 | 85% | 215,424 |
| กระดาษ การพิมพ์ และการจัดเก็บ 180,000 | 80% | 144,000 |
| งานย้อนกลับจากการคัดลอกผิด 260,000 | 70% | 182,000 |
| การค้นหาบันทึก 120,000 | 90% | 108,000 |
| รวมผลประหยัดต่อปี | 782,480 |
ขอตรวจสอบตัวเลข 133,056 + 215,424 = 348,480 บวก 144,000 ได้ 492,480 บวก 182,000 ได้ 674,480 บวก 108,000 ได้ 782,480
เมื่อคิดเป็น 5 ปีจะได้ 782,480 × 5 = 3,912,400 บาท
ขอให้สังเกตว่าอัตราการลดไม่ได้ตั้งไว้ที่ 100% การกรอกที่หน้างานอยู่ที่ 60% การรวบรวมของฝ่ายธุรการอยู่ที่ 85% และกระดาษอยู่ที่ 80% ต่อให้เปลี่ยนไปกรอกแบบฟอร์มบนแท็บเล็ตแล้ว กระดาษก็ไม่เป็นศูนย์ ยังเหลือแบบฟอร์มที่ต้องประทับตราส่งให้ลูกค้า ต้นฉบับที่กฎหมายกำหนดให้ต้องเก็บ และการทำงานสำรองตอนไฟดับหรือสัญญาณขาด ส่วนการคัดลอกผิดก็ลดลงได้แค่ 70% เพราะการอ่านลายมือผิดจะหายไป แต่การกดตัวเลือกผิดและการเลือกเป้าหมายที่จะกรอกผิดยังคงอยู่
เรื่องการออกแบบแบบฟอร์มอิเล็กทรอนิกส์เอง คือประเด็นว่าจะเริ่มเปลี่ยนแบบฟอร์มใดเป็นอิเล็กทรอนิกส์ก่อน และจะลดช่องกรอกลงอย่างไร เราแยกเรียบเรียงไว้แล้วในโรงงานที่ลดกระดาษด้วยแบบฟอร์มอิเล็กทรอนิกส์ ส่วนบทความนี้จะตรึงฝั่งซอฟต์แวร์ไว้แล้วโฟกัสเฉพาะเรื่อง จะเลือกอุปกรณ์อย่างไร
แนวทางออกแบบ 3 แบบ | เครื่องระดับผู้บริโภค กึ่งทนทาน และทนทานเต็มรูปแบบ ต่างกันตรงไหน
ขอจัดทางเลือกที่มักถูกวางเรียงกันในการคัดเลือกอุปกรณ์หน้างานออกเป็น 3 ระดับ
| แนวทาง | ชนิดเครื่อง | ราคาต่อเครื่อง | อัตราการเสียต่อปี | การรับประกันการอัปเดต OS และความปลอดภัย | การเปลี่ยนเครื่องยกชุดภายใน 5 ปี |
|---|---|---|---|---|---|
| A | แท็บเล็ตระดับผู้บริโภค + เคสกันกระแทก | 12,000 + 1,500 = 13,500 | 30% | 3 ปี | 1 ครั้ง (สิ้นปีที่ 3) |
| B | กึ่งทนทาน (รุ่นสำหรับองค์กร เทียบเท่า IP54) | 26,000 | 12% | 5 ปี | 0 ครั้ง |
| C | ทนทานเต็มรูปแบบ (MIL-STD-810H / IP65) | 52,000 | 4% | 5 ถึง 7 ปี | 0 ครั้ง |
A B และ C คือระดับของผลิตภัณฑ์ ไม่ใช่ชื่อสินค้ารุ่นใดรุ่นหนึ่ง และไม่ใช่การวิจารณ์ว่าผู้ขายรายใดดีกว่ารายใด การแบ่งคือ แนวทาง A คือทางเลือกที่ซื้อแท็บเล็ตระดับผู้บริโภคตามท้องตลาดมาใส่เคสกันกระแทกแล้วแจก แนวทาง B คือรุ่นสำหรับงานองค์กร และแนวทาง C คือเครื่องทนทานที่ออกแบบมาเพื่อรับการตกหล่นและการกันฝุ่นกันน้ำโดยตรง
อัตราการเสีย 30% 12% และ 4% เป็นค่าที่ตั้งขึ้นในโมเดลของบทความนี้
อัตราการเสียทั้ง 3 ค่านี้ เป็นค่าที่ตั้งขึ้นในโมเดลของบทความนี้ ไม่ใช่ค่าที่วัดได้จริง ในเอกสารที่ผู้ขายเครื่องทนทานเผยแพร่ มีการแสดงแนวโน้มซ้ำ ๆ ว่าอัตราการเสียต่อปีของเครื่องระดับผู้บริโภคที่ถูกนำไปใช้ในงานอุตสาหกรรมจะอยู่ในระดับสูง ตัวเลขข้างต้นตั้งขึ้นโดยอ้างอิงแนวโน้มดังกล่าว เวลาประมาณการสำหรับบริษัทของท่านเอง ขอให้สร้างขึ้นใหม่จากผลจริงของอุปกรณ์ที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน
ขอแปลงอัตราการเสียต่อปีให้เป็นจำนวนครั้ง
| แนวทาง | จำนวนครั้งที่เสียต่อปี | รวม 5 ปี | ระยะห่างเฉลี่ยระหว่างการเสีย (ฐาน 264 วันทำงาน) |
|---|---|---|---|
| A | 40 เครื่อง × 30% = 12.0 ครั้ง | 60 ครั้ง | 264 ÷ 12 = 1 ครั้งทุก 22 วันทำงาน |
| B | 40 เครื่อง × 12% = 4.8 ครั้ง | 24 ครั้ง | 264 ÷ 4.8 = 1 ครั้งทุก 55 วันทำงาน |
| C | 40 เครื่อง × 4% = 1.6 ครั้ง | 8 ครั้ง | 264 ÷ 1.6 = 1 ครั้งทุก 165 วันทำงาน |
แนวทาง A เสีย 1 ครั้งทุก 22 วันทำงาน หรือเกือบจะเดือนละ 1 เครื่อง รวม 5 ปีคือ 60 ครั้ง เมื่อเทียบกับการจัดวาง 40 เครื่องแล้วมี 60 ครั้ง จึงเท่ากับ ตลอด 5 ปี ทุกเครื่องจะเสียเฉลี่ยเครื่องละ 1.5 ครั้ง ส่วนแนวทาง B มี 24 ครั้ง คิดเป็น 0.6 ครั้งต่อเครื่อง และแนวทาง C มี 8 ครั้ง คิดเป็น 0.2 ครั้งต่อเครื่อง
ตัวเลข “เดือนละ 1 เครื่อง” นี้ออกฤทธิ์กับการปฏิบัติงานมากกว่าที่ออกฤทธิ์เป็นตัวเงิน ทั้งการเบิกและคืนเครื่องสำรอง การเตรียมเครื่องใหม่ การปรับปรุงทะเบียนทรัพย์สิน และการตรวจสอบข้อมูลจากเครื่องที่เสีย ทั้งหมดนี้จะเกิดขึ้นเป็นงานของผู้รับผิดชอบทุกเดือนอย่างต่อเนื่อง
การอัปเดต 3 ปี 5 ปี และ 5 ถึง 7 ปี อ้างอิงนโยบายที่ผู้ขายเผยแพร่
จำนวนปีของการรับประกันการอัปเดตก็เป็น ค่าที่บทความนี้ตั้งขึ้นโดยอ้างอิงนโยบายที่ผู้ขายในแต่ละระดับเผยแพร่ไว้ ไม่ใช่จำนวนปีที่บริษัทเรารับประกัน
เพื่อเป็นข้อมูลอ้างอิง ในอุตสาหกรรมมีการเผยแพร่นโยบายในลักษณะต่อไปนี้ ผู้ขายเครื่องทนทานบางรายจัดเตรียมโปรแกรมให้แพตช์ความปลอดภัยของตนเองสำหรับ Android และประกาศการขยายระยะเวลาให้บริการเกินกว่าช่วงสนับสนุนมาตรฐาน นอกจากนี้ ผู้ขายสมาร์ตโฟนรายใหญ่ก็เผยแพร่นโยบายการอัปเดต OS และความปลอดภัยไว้ เช่น 7 ปีสำหรับรุ่นเรือธง และ 4 ปีสำหรับซีรีส์ระดับราคาทั่วไป และยังมีกรอบอย่าง Android Enterprise Recommended ที่จัดทำรายชื่ออุปกรณ์ซึ่งผ่านข้อกำหนดที่จำเป็นสำหรับการใช้งานในองค์กร รวมถึงข้อกำหนดเรื่องการให้บริการอัปเดต
ขอเขียนข้อที่ต้องตรวจสอบซึ่งสำคัญที่สุดในทางปฏิบัติไว้ตรงนี้ สิ่งที่ต้องขอไม่ใช่ “จะสนับสนุนกี่ปี” แต่คือ “จะสนับสนุนถึงเมื่อไร” โดยระบุเป็นชื่อรุ่นและวันที่
ตามธรรมเนียมแล้ว จำนวนปีที่เขียนไว้ไม่ได้นับจากวันที่ซื้อ แต่ นับจากวันที่รุ่นนั้นวางจำหน่าย ถ้าท่านซื้อรุ่นที่วางจำหน่ายมาแล้ว 2 ปีในวันนี้ ต่อให้เป็นรุ่นที่สนับสนุน 5 ปี สำหรับบริษัทท่านก็เหลืออยู่ 3 ปี ถ้าวางแผนโดยเข้าใจว่าคำว่า 5 ปีในแคตตาล็อกนับจากวันที่ซื้อ การเปลี่ยนเครื่องจะมาถึงเร็วกว่าที่คาดไว้ 2 ปี เรื่องนี้เกิดขึ้นบ่อยเป็นพิเศษเมื่อรับสินค้าล้างสต็อกที่ให้ส่วนลดสูง
ตรึงสิ่งที่ไม่เปลี่ยนใน 3 แนวทางไว้ก่อน
เพื่อให้การเปรียบเทียบเป็นการเปรียบเทียบจริง ขอวางรายการที่ตรึงให้เท่ากันทั้ง 3 แนวทางไว้ก่อน
| รายการ | ราคาต่อหน่วย | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| งานเตรียมเครื่อง หรือ kitting (ตั้งค่าเริ่มต้น ลงทะเบียน MDM กระจายแอป ติดป้ายทรัพย์สิน) | 1,200 บาทต่อเครื่อง | เท่ากันทั้ง 3 แนวทาง |
| ไลเซนส์ MDM | 900 บาทต่อเครื่องต่อปี | เท่ากันทั้ง 3 แนวทาง |
| ไลเซนส์แอปพลิเคชันงาน (แบบฟอร์มอิเล็กทรอนิกส์และใบสั่งงาน) | 1,100 บาทต่อเครื่องต่อปี | เท่ากันทั้ง 3 แนวทาง |
| การเสริมความแรงของ Wi-Fi ในโรงงาน (สำรวจสัญญาณและเพิ่ม AP) | 450,000 บาท | ค่าเริ่มต้น เท่ากันทั้ง 3 แนวทาง |
| ตู้ชาร์จและตู้จัดเก็บ | 120,000 บาท | ค่าเริ่มต้น เท่ากันทั้ง 3 แนวทาง |
ไลเซนส์ต่อปีคือ 40 เครื่อง × 900 + 40 เครื่อง × 1,100 = 36,000 + 44,000 = 80,000 บาทต่อปี คิดเป็นเครื่องละ 2,000 บาทต่อปี หรือเครื่องละ 10,000 บาทใน 5 ปี รวม 5 ปีคือ 80,000 × 5 = 400,000 บาท
ค่าเริ่มต้นที่ใช้ร่วมกันคือ 450,000 + 120,000 = 570,000 บาท
ขอวางข้อเท็จจริงข้อหนึ่งที่มักสะดุดในที่ประชุมคัดเลือกไว้ตรงนี้ เงิน 570,000 บาทของ Wi-Fi และตู้ชาร์จ มากกว่าค่าตัวเครื่อง 40 เครื่องของแนวทาง A (13,500 × 40 = 540,000) ส่วนต่างคือ 30,000 บาท ในขณะที่การเลือกรุ่นเครื่องถูกนำมาประชุมกันหลายรอบ โครงสร้างพื้นฐานที่ใช้ร่วมกันซึ่งมีมูลค่าสูงกว่า กลับถูกจัดการด้วยบรรทัดเดียวที่ชื่อว่า “อื่น ๆ” ซึ่งเกิดขึ้นจริงบ่อยมาก
ต้นทุนต่อการเสีย 1 ครั้ง
สิ่งที่ทำเมื่อเครื่องเสียนั้นต่างกันไปตามระดับของเครื่อง
| แนวทาง | การรับมือเมื่อเสีย | รายละเอียดราคา | ต่อการเสีย 1 ครั้ง |
|---|---|---|---|
| A | ไม่ซ่อม ซื้อใหม่ทดแทน | ซื้อใหม่ 13,500 + เตรียมเครื่องใหม่ 1,200 | 14,700 |
| B | ซ่อมแล้วนำกลับมาใช้ | ค่าซ่อม 9,000 + เตรียมเครื่องใหม่ 1,200 | 10,200 |
| C | ซ่อมแล้วนำกลับมาใช้ | ค่าซ่อม 15,000 + เตรียมเครื่องใหม่ 1,200 | 16,200 |
เหตุผลที่กำหนดให้แนวทาง A เป็นการซื้อใหม่ทดแทน เพราะค่าซ่อมแท็บเล็ตระดับผู้บริโภคใกล้เคียงกับราคาตัวเครื่อง การซื้อใหม่จึงถูกกว่าการส่งซ่อม ส่วนแนวทาง C มีราคาตัวเครื่องสูง ค่าซ่อมจึงสูงตามไปด้วย และ เมื่อดูที่ราคาต่อการเสีย 1 ครั้ง แนวทาง C แพงที่สุดในบรรดา 3 แนวทาง
ถึงอย่างนั้น ต้นทุนการเสียต่อปีของแนวทาง C ก็ยังต่ำที่สุด เพราะจำนวนครั้งน้อย
| แนวทาง | จำนวนครั้งต่อปี | ราคาต่อครั้ง | ต้นทุนการเสียต่อปี | รวม 5 ปี |
|---|---|---|---|---|
| A | 12.0 ครั้ง | 14,700 | 176,400 | 882,000 |
| B | 4.8 ครั้ง | 10,200 | 48,960 | 244,800 |
| C | 1.6 ครั้ง | 16,200 | 25,920 | 129,600 |
ส่วนต่างต่อปีระหว่างแนวทาง A กับแนวทาง B คือ 176,400 − 48,960 = 127,440 บาทต่อปี คิดเป็น 5 ปีได้ 127,440 × 5 = 637,200 บาท ขอให้จำตัวเลข 637,200 นี้ไว้ เดี๋ยวจะได้ใช้
เนื้อในของการเปลี่ยนเครื่องยกชุด 1 ครั้ง มูลค่า 604,000 บาท
มีเพียงแนวทาง A เท่านั้นที่ถูกบวกการเปลี่ยนเครื่องยกชุดตอนสิ้นปีที่ 3 เข้ามา ขอเปิดเนื้อในให้ดู
| รายการ | การคำนวณ | จำนวนเงิน (บาท) |
|---|---|---|
| ตัวเครื่อง 40 เครื่อง | 13,500 × 40 | 540,000 |
| การเตรียมเครื่องใหม่ทั้งชุด | 1,200 × 40 | 48,000 |
| การลบข้อมูลและกำจัดเครื่องเก่า | 400 × 40 | 16,000 |
| รวมการเปลี่ยนเครื่อง 1 ครั้ง | 604,000 |
540,000 + 48,000 + 16,000 = 604,000 เมื่อคิดต่อเครื่องจะได้ 604,000 ÷ 40 = 15,100 บาท
ขออย่าลืมค่าลบข้อมูลและกำจัดเครื่องเก่า 16,000 บาท จำนวนเงินดูน้อยก็จริง แต่ การปล่อยเครื่องที่มีข้อมูลงานอยู่ข้างในกองทิ้งไว้ในโกดังของโรงงาน เป็นสิ่งที่ผู้ตรวจสอบจะชี้ประเด็นแน่นอน การเปลี่ยนเครื่องจะจบก็ต่อเมื่อเก็บบันทึกการลบข้อมูล ตัดออกจากทะเบียนทรัพย์สิน และดำเนินการกำจัดในฐานะกากอุตสาหกรรมเรียบร้อยแล้ว
เมื่อเรียงต้นทุนรวม 5 ปี ลำดับจะสลับ (ราคาตัวเครื่อง A
ตรงนี้คือหัวใจของบทความ
เงินลงทุนเริ่มต้น
| แนวทาง | ตัวเครื่อง | งานเตรียมเครื่อง | ค่าเริ่มต้นที่ใช้ร่วมกัน | รวมเงินลงทุนเริ่มต้น |
|---|---|---|---|---|
| A | 13,500×40 = 540,000 | 48,000 | 570,000 | 1,158,000 |
| B | 26,000×40 = 1,040,000 | 48,000 | 570,000 | 1,658,000 |
| C | 52,000×40 = 2,080,000 | 48,000 | 570,000 | 2,698,000 |
ในขั้นของเงินลงทุนเริ่มต้น ลำดับเป็นไปตามราคาตัวเครื่อง คือ A 1,158,000 < B 1,658,000 < C 2,698,000 แนวทาง A ถูกกว่าแนวทาง B อยู่ 500,000 บาท และถูกกว่าแนวทาง C อยู่ 1,540,000 บาท
ถ้าเอกสารขออนุมัติงบหยุดอยู่แค่ตรงนี้ แนวทาง A จะถูกเลือก
ต้นทุนรวม 5 ปี
ขอบวกทุกอย่างของ 5 ปีเข้าด้วยกัน
| แนวทาง | เงินลงทุนเริ่มต้น | การเสีย 5 ปี | ไลเซนส์ 5 ปี | การเปลี่ยนเครื่อง | ต้นทุนรวม 5 ปี |
|---|---|---|---|---|---|
| A | 1,158,000 | 882,000 | 400,000 | 604,000 | 3,044,000 |
| B | 1,658,000 | 244,800 | 400,000 | 0 | 2,302,800 |
| C | 2,698,000 | 129,600 | 400,000 | 0 | 3,227,600 |
ขอตรวจสอบตัวเลข
A: 1,158,000 + 882,000 = 2,040,000 บวก 400,000 ได้ 2,440,000 บวก 604,000 ได้ 3,044,000
B: 1,658,000 + 244,800 = 1,902,800 บวก 400,000 ได้ 2,302,800
C: 2,698,000 + 129,600 = 2,827,600 บวก 400,000 ได้ 3,227,600
ลำดับสลับกันแล้ว
| อันดับ 1 (ถูกที่สุด) | อันดับ 2 | อันดับ 3 | |
|---|---|---|---|
| ราคาตัวเครื่อง | A 540,000 | B 1,040,000 | C 2,080,000 |
| ต้นทุนรวม 5 ปี | B 2,302,800 | A 3,044,000 | C 3,227,600 |
เมื่อแปลงต้นทุนรวม 5 ปีให้เป็นต่อเครื่อง จะได้แนวทาง A 76,100 บาท แนวทาง B 57,570 บาท และแนวทาง C 80,690 บาท (มาจาก 3,044,000 ÷ 40 กับ 2,302,800 ÷ 40 และ 3,227,600 ÷ 40 ตามลำดับ) เครื่องที่ราคาตัวเครื่อง 12,000 บาท กลายเป็นเครื่องละ 76,100 บาทเมื่อคิด 5 ปี ตัวคูณ 6.3 เท่านี้คือภาพจริงของการซื้อของที่ชื่อว่าอุปกรณ์หน้างาน

*รูปที่ 1: ต้นทุนรวม 5 ปีของ 3 แนวทาง เทียบกับลำดับของราคาตัวเครื่อง (Aแยกส่วนต่าง 741,200 บาทระหว่าง A กับ B
ส่วนต่างระหว่างแนวทาง A กับแนวทาง B คือ 3,044,000 − 2,302,800 = 741,200 บาท ขอแยกให้เห็นว่า 741,200 นี้มาจากไหน
| รายละเอียด | จำนวนเงิน (บาท) |
|---|---|
| การเปลี่ยนเครื่องยกชุด (มีเฉพาะ A ตอนสิ้นปีที่ 3) | +604,000 |
| ส่วนต่างของการเสีย 5 ปี (882,000 − 244,800) | +637,200 |
| ส่วนต่างของตัวเครื่องตอนเริ่มต้น (540,000 − 1,040,000) | −500,000 |
| รวม A − B | +741,200 |
604,000 + 637,200 = 1,241,200 ลบ 500,000 ได้ 741,200 ตรงกับส่วนต่างในตาราง
งานเตรียมเครื่องครั้งแรก 48,000 ค่าเริ่มต้นที่ใช้ร่วมกัน 570,000 และไลเซนส์ 5 ปี 400,000 มีจำนวนเงินเท่ากันทั้ง 3 แนวทาง จึงไม่โผล่มาในส่วนต่างแม้แต่บาทเดียว สิ่งที่สร้างส่วนต่างมีเพียง 3 รายการ คือ ตัวเครื่อง การเสีย และการเปลี่ยนเครื่องยกชุด
ถ้าจะสรุปเป็นประโยคเดียว ก็คือ คิดว่าประหยัดค่าตัวเครื่องไป 500,000 บาท แต่กลับจ่ายเพิ่มไป 741,200 บาทในเวลา 5 ปี เป็นการจ่ายคืนภายหลังคิดเป็น 1.48 เท่าของเงินที่ประหยัดได้ (741,200 ÷ 500,000 = 1.4824)
แยกด้วยมุมอื่นก็ยังได้ 741,200 เท่าเดิม
เพื่อความมั่นใจ ขอตรวจสอบด้วยการแบ่งอีกแบบหนึ่ง คราวนี้แบ่งเป็น 2 ก้อน คือเงินที่จ่ายให้กับตัวอุปกรณ์ กับเงินที่จ่ายให้กับการเสีย
| รายการ | A | B | ส่วนต่าง (A − B) |
|---|---|---|---|
| ตัวเครื่อง (ครั้งแรก) | 540,000 | 1,040,000 | −500,000 |
| งานเตรียมเครื่อง (ครั้งแรก) | 48,000 | 48,000 | 0 |
| การเปลี่ยนเครื่อง (ตัวเครื่อง 540,000 + เตรียมเครื่อง 48,000 + กำจัด 16,000) | 604,000 | 0 | +604,000 |
| รวมย่อยส่วนที่เกี่ยวกับอุปกรณ์ | 1,192,000 | 1,088,000 | +104,000 |
| การเสีย 5 ปี | 882,000 | 244,800 | +637,200 |
| ไลเซนส์ 5 ปี และค่าเริ่มต้นที่ใช้ร่วมกัน | 970,000 | 970,000 | 0 |
| รวม | 3,044,000 | 2,302,800 | +741,200 |
104,000 + 637,200 = 741,200 ได้ตัวเลขเดียวกันกับเมื่อครู่
จุดที่น่าสนใจของตารางนี้คือ แค่รวมย่อยเฉพาะส่วนที่เกี่ยวกับอุปกรณ์ แนวทาง A ก็แพงกว่าอยู่แล้ว 104,000 บาท ทั้งที่ราคาต่อเครื่องไม่ถึงครึ่ง แต่เพราะต้องซื้อ 2 ครั้งใน 5 ปี จึงแซงแนวทาง B ที่ซื้อครั้งเดียว ถ้าเทียบกันด้วยตัวเครื่องล้วน ๆ แนวทาง A คือ 540,000 × 2 ครั้ง = 1,080,000 ส่วนแนวทาง B คือ 1,040,000 เครื่องราคาถูกที่ซื้อ 2 ครั้ง แพงกว่าเครื่องราคาแพงที่ซื้อครั้งเดียว
ส่วนต่าง 924,800 บาทระหว่าง C กับ B
ในทางกลับกัน แนวทาง C มีต้นทุนรวม 5 ปีสูงที่สุด ส่วนต่างคือ 3,227,600 − 2,302,800 = 924,800 บาท
| รายละเอียด | จำนวนเงิน (บาท) |
|---|---|
| ส่วนต่างของตัวเครื่อง (2,080,000 − 1,040,000) | +1,040,000 |
| ส่วนต่างของการเสีย 5 ปี (129,600 − 244,800) | −115,200 |
| รวม C − B | +924,800 |
1,040,000 − 115,200 = 924,800
แนวทาง C เสียน้อย จึงเรียกคืนกลับมาได้ 115,200 บาทใน 5 ปี แต่เพราะจ่ายค่าตัวเครื่องเพิ่มไป 1,040,000 บาท จึงเรียกคืนได้ไม่หมด ความทนทานออกฤทธิ์อย่างถูกต้อง แต่ฤทธิ์ที่ได้ยังไม่พอกลบส่วนต่างของตัวเครื่อง นี่คือตำแหน่งของแนวทาง C ในการประมาณการชุดนี้
อย่างไรก็ตาม ตรงนี้สมมติฐานของโมเดลออกฤทธิ์แรงมาก โมเดลนี้ตั้งอยู่บนโรงงานประกอบทั่วไปที่อยู่ในอาคารและไม่มีเครื่องปรับอากาศ ยังไม่รวมการล้างด้วยน้ำ สารเคมี พื้นที่ที่มีฝุ่นมาก คลังแช่แข็งที่อุณหภูมิต่ำกว่าจุดเยือกแข็ง และลานกลางแจ้ง ในสภาพแวดล้อมเหล่านั้น สมมติฐานที่ว่าแนวทาง B มีอัตราการเสีย 12% จะไม่เป็นจริงตั้งแต่ต้น เมื่อสมมติฐานพัง ข้อสรุปก็เปลี่ยน หน้างานที่จำเป็นต้องใช้แนวทาง C มีอยู่จริงแน่นอน
ระยะเวลาคืนทุนแบบง่ายมองไม่เห็นการเปลี่ยนเครื่องยกชุด (สิ้นปีที่ 3 ของแนวทาง A เกิดอะไรขึ้น)
ถ้าดูเฉพาะตัวเลขที่ผ่านมา ก็จบได้ด้วยประโยคว่า “เลือกแนวทาง B เถอะ” แต่ในทางปฏิบัติกลับไม่จบแบบนั้น เพราะตัวชี้วัดที่ขึ้นไปอยู่บนเอกสารขออนุมัติงบคือระยะเวลาคืนทุนแบบง่าย
คำนวณระยะเวลาคืนทุนแบบง่าย
ค่าใช้จ่ายดำเนินงานต่อปี = ไลเซนส์ 80,000 + ต้นทุนการเสียต่อปี
ผลสุทธิต่อปี = ผลประหยัดต่อปี 782,480 − ค่าใช้จ่ายดำเนินงานต่อปี
ระยะเวลาคืนทุนแบบง่าย = เงินลงทุนเริ่มต้น ÷ ผลสุทธิต่อปี
| แนวทาง | ค่าใช้จ่ายดำเนินงานต่อปี | ผลสุทธิต่อปี | เงินลงทุนเริ่มต้น | ระยะเวลาคืนทุนแบบง่าย |
|---|---|---|---|---|
| A | 80,000 + 176,400 = 256,400 | 782,480 − 256,400 = 526,080 | 1,158,000 | 1,158,000 ÷ 526,080 = 2.20 ปี |
| B | 80,000 + 48,960 = 128,960 | 782,480 − 128,960 = 653,520 | 1,658,000 | 1,658,000 ÷ 653,520 = 2.54 ปี |
| C | 80,000 + 25,920 = 105,920 | 782,480 − 105,920 = 676,560 | 2,698,000 | 2,698,000 ÷ 676,560 = 3.99 ปี |
แนวทาง A ดูดีที่สุด ที่ 2.20 ปี ส่วนแนวทาง B อยู่ที่ 2.54 ปี และแนวทาง C อยู่ที่ 3.99 ปี
ถ้าตัดสินใจโดยดูแค่ตารางนี้ แนวทาง A จะผ่านการอนุมัติ ยิ่งไปกว่านั้น คำว่า “คืนทุนใน 2 ปี” ยังฟังดูหนักแน่นในเอกสารขออนุมัติ แต่เรารู้กันไปแล้วว่าตัวที่ถูกที่สุดเมื่อคิดต้นทุนรวม 5 ปีคือแนวทาง B และแนวทาง A แพงกว่าอยู่ 741,200 บาท
ตัวชี้วัดที่ชื่อว่าระยะเวลาคืนทุนแบบง่าย ไม่ได้สะท้อนการเปลี่ยนเครื่องตอนสิ้นปีที่ 3 เข้ามาแม้แต่บาทเดียว เหตุผลอยู่ที่รูปของสูตร ตัวตั้งคือเงินลงทุนเริ่มต้น ตัวหารคือผลสุทธิต่อปี เงิน 604,000 บาทที่เกิดขึ้นตอนสิ้นปีที่ 3 ไม่ได้เข้าไปอยู่ในทั้งสองตำแหน่ง และเมื่อการคืนทุนจบไปแล้วตั้งแต่ 2.20 ปี ไม่ว่าปีที่ 3 จะเกิดอะไรขึ้น ในสายตาของตัวชี้วัดนี้ก็เท่ากับไม่เคยเกิดขึ้น
พอมองด้วยกระแสเงินสดสะสม ภาพจะเปลี่ยนไป
ขอคำนวณกระแสเงินสดสะสมรายปีใหม่ โดยจ่ายเงินลงทุนเริ่มต้นตอนต้นงวด แล้วสะสมผลสุทธิเข้าไปทุกปี และหักการเปลี่ยนเครื่อง 604,000 ตอนสิ้นปีที่ 3 เฉพาะแนวทาง A
| แนวทาง | ต้นงวด | สิ้นปีที่ 1 | สิ้นปีที่ 2 | สิ้นปีที่ 3 | สิ้นปีที่ 4 | สิ้นปีที่ 5 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| A | -1,158,000 | -631,920 | -105,840 | -183,760 | 342,320 | 868,400 |
| B | -1,658,000 | -1,004,480 | -350,960 | 302,560 | 956,080 | 1,609,600 |
| C | -2,698,000 | -2,021,440 | -1,344,880 | -668,320 | 8,240 | 684,800 |
ขอไล่การคำนวณ
แนวทาง A: −1,158,000 + 526,080 = −631,920 บวก 526,080 ได้ −105,840 ถึงตรงนี้คือปีที่ 3 จาก −105,840 + 526,080 = 420,240 แล้วจ่ายค่าเปลี่ยนเครื่อง 604,000 จึงได้ 420,240 − 604,000 = −183,760 จากนั้นบวก 526,080 ได้ 342,320 และบวก 526,080 ได้ 868,400
แนวทาง B: −1,658,000 + 653,520 = −1,004,480 ต่อด้วย −350,960 แล้ว 302,560 แล้ว 956,080 และ 1,609,600
แนวทาง C: −2,698,000 + 676,560 = −2,021,440 ต่อด้วย −1,344,880 แล้ว −668,320 แล้ว 8,240 และ 684,800

*รูปที่ 2: การเคลื่อนไหวของกระแสเงินสดสะสมตลอด 5 ปี แนวทาง A ขึ้นมาเป็นบวกครั้งหนึ่งในปีที่ 3 แต่ถูกการเปลี่ยนเครื่องยกชุด 604,000 บาทตอนสิ้นปีที่ 3 ดึงกลับลงไปติดลบที่ 183,760 บาท*
แนวทาง A เป็นบวกครั้งหนึ่งในปีที่ 3 แล้วกลับไปติดลบ
ขอดูการเคลื่อนไหวของแนวทาง A เป็นรายเดือน ยอดคงเหลือตอนสิ้นปีที่ 2 คือติดลบ 105,840 บาท เมื่อนำผลสุทธิต่อปี 526,080 หารด้วย 12 เดือน จะได้ประมาณเดือนละ 43,840 และเนื่องจาก 105,840 ÷ 526,080 = 0.20 ปี จึงหมายความว่า จะพลิกเป็นบวกครั้งหนึ่งในราวเดือนที่ 2.4 ของปีที่ 3
ตรงนี้เองที่รายงานว่า “คืนทุนเรียบร้อยแล้ว” จะถูกส่งขึ้นไป เพราะตรงกับค่าที่พยากรณ์ไว้ว่าคืนทุนแบบง่าย 2.20 ปีเกือบพอดี
แล้วตอนสิ้นปีที่ 3 ค่าเปลี่ยนเครื่อง 604,000 ก็มาถึง ยอดคงเหลือกลายเป็นติดลบ 183,760 บาท ยอดสะสมที่ก่อร่างขึ้นมา 3 ปี ตกลงไปต่ำกว่าระดับของสิ้นปีที่ 2 (ต่ำกว่าค่าติดลบ 105,840 ของสิ้นปีที่ 2 ลงไปอีก 77,920 บาท) และกว่าจะกลับมาเป็นบวกอีกครั้งต้องใช้เวลาอีก 183,760 ÷ 526,080 = 0.35 ปี หรือราวเดือนที่ 4.2 ของปีที่ 4
ขอเรียงช่วงเวลาคืนทุนที่แท้จริงของทั้ง 3 แนวทาง
| แนวทาง | ค่าที่คำนวณได้จากระยะเวลาคืนทุนแบบง่าย | ช่วงเวลาที่กระแสเงินสดสะสมพลิกเป็นบวกอย่างถาวร |
|---|---|---|
| A | 2.20 ปี | ปีที่ 4 (เป็นบวกครั้งหนึ่งในปีที่ 3 แต่ถูกการเปลี่ยนเครื่องดึงกลับ) |
| B | 2.54 ปี | ปีที่ 3 (ราวเดือนที่ 6.4) |
| C | 3.99 ปี | ปีที่ 4 (ราวเดือนที่ 11.9) |
ในระยะเวลาคืนทุนแบบง่าย แนวทาง A เร็วที่สุด แต่ตัวที่เงินกลับมาเป็นบวกและอยู่ตัวได้เร็วที่สุดจริง ๆ คือแนวทาง B ลำดับสลับกันอีกครั้งตรงนี้
เมื่อดูด้วยผลสุทธิ 5 ปี แนวทาง B เป็น 1.85 เท่าของแนวทาง A
สุดท้ายคือผลสุทธิ 5 ปี นำผลประหยัดตลอด 5 ปี 3,912,400 บาท ลบด้วยต้นทุนรวม 5 ปีของแต่ละแนวทาง
| แนวทาง | ผลประหยัด 5 ปี | ต้นทุนรวม 5 ปี | ผลสุทธิ 5 ปี |
|---|---|---|---|
| A | 3,912,400 | 3,044,000 | 868,400 |
| B | 3,912,400 | 2,302,800 | 1,609,600 |
| C | 3,912,400 | 3,227,600 | 684,800 |
ตัวเลข 3 ตัวนี้ตรงกันเป๊ะกับค่าสิ้นปีที่ 5 ของกระแสเงินสดสะสมเมื่อครู่ (A 868,400 / B 1,609,600 / C 684,800) ซึ่งก็ควรจะตรง เพราะเป็นการคำนวณแบบเดียวกันโดยเรียงลำดับต่างกันเท่านั้น แต่ การตรวจสอบให้แน่ใจว่ามันตรงกันเป็นเรื่องสำคัญ ในการประมาณการจริง ถ้าสองฝั่งไม่ตรงกัน แปลว่ามีรายการใดรายการหนึ่งถูกนับซ้ำหรือตกหล่นไป
จากนั้นขอเทียบสัดส่วนระหว่างแนวทาง B กับแนวทาง A
1,609,600 ÷ 868,400 = 1.85 เท่า
ในระยะเวลาคืนทุนแบบง่าย แนวทาง A ดูดีกว่าที่ 2.20 ปี เทียบกับ 2.54 ปี แต่ในผลสุทธิ 5 ปี แนวทาง B เป็น 1.85 เท่าของแนวทาง A ส่วนต่างคือ 1,609,600 − 868,400 = 741,200 บาท ซึ่งเท่ากับส่วนต่างของต้นทุนรวม 5 ปีพอดี (เพราะผลประหยัดเท่ากันทั้ง 3 แนวทาง จึงต้องออกมาแบบนี้เสมอ)
ความสัมพันธ์ระหว่างแนวทาง C กับแนวทาง B ก็เหมือนกัน 1,609,600 − 684,800 = 924,800 บาท ซึ่งตรงกับส่วนต่างของต้นทุนรวม 5 ปีเช่นกัน
ตัวชี้วัดที่ควรใส่ลงในเอกสารขออนุมัติ
จากทั้งหมดนี้ ตัวชี้วัดที่ควรใช้ในการคัดเลือกอุปกรณ์หน้างานเรียงตามลำดับดังนี้
- การเคลื่อนไหวรายปีของกระแสเงินสดสะสม เป็นรูปแบบเดียวที่ทำให้เห็นว่าการเปลี่ยนเครื่องหรือการซ่อมใหญ่ตกลงมาตรงจุดไหนของช่วงเวลาที่ประเมิน
- ผลสุทธิตลอดช่วง 5 ปีที่ใช้ประเมิน เปรียบเทียบด้วยยอดรวมของทั้งช่วงเวลา
- ระยะเวลาคืนทุนแบบง่ายใช้เป็น ข้อมูลประกอบ โดยแนบไปพร้อมกับการระบุข้อจำกัดว่ามันสะท้อนเหตุการณ์ที่เกิดนอกตัวตั้งและตัวหารไม่ได้
ไม่จำเป็นต้องห้ามใช้ระยะเวลาคืนทุนแบบง่าย แต่ ในการลงทุนที่มีรายจ่ายก้อนใหญ่แทรกเข้ามากลางช่วงเวลา ตัวชี้วัดนี้จะผิดพลาดแน่นอน ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนอุปกรณ์ยกชุด การต่ออายุไลเซนส์ก้อนใหญ่ หรือการยกเครื่องเครื่องจักร ทั้งหมดล้วนสร้างความผิดพลาดในรูปแบบเดียวกัน
ราคาตัวเครื่องคือ 15.8% ของต้นทุนรวม | อีก 84.2% อยู่ตรงไหน
ขอดูจากอีกมุมหนึ่ง คือสัดส่วนที่ราคาตัวเครื่องครองอยู่ในต้นทุนรวม 5 ปี
| แนวทาง | เฉพาะตัวเครื่อง | ต้นทุนรวม 5 ปี | สัดส่วน |
|---|---|---|---|
| A | 480,000 (12,000×40 ไม่รวมเคส) | 3,044,000 | 15.8% |
| B | 1,040,000 | 2,302,800 | 45.2% |
| C | 2,080,000 | 3,227,600 | 64.4% |
ตัวเครื่องของแนวทาง A คือ 480,000 บาท ส่วนต้นทุนรวม 5 ปีคือ 3,044,000 บาท สัดส่วนจึงเป็น 15.8% ต่อให้มองที่ 540,000 ซึ่งรวมเคสกันกระแทก (1,500 × 40 = 60,000) เข้าไปแล้ว ก็ได้เพียง 17.7% เท่านั้น
พูดอีกอย่างคือ ตอนที่เปรียบเทียบใบเสนอราคาหลายเจ้าโดยดูแค่ราคาตัวเครื่อง ในกรณีของแนวทาง A ท่านกำลังมองอยู่แค่ 15.8% ของต้นทุนรวม ส่วนที่เหลืออีก 84.2% คิดเป็นเงิน 2,564,000 บาท อยู่นอกตารางเปรียบเทียบ
ในทางตรงกันข้าม ในแนวทาง C ตัวเครื่องครองสัดส่วน 64.4% จึงพูดได้ว่า ใบเสนอราคาของเครื่องทนทานมีสัดส่วนที่มองเห็นได้สูงกว่า จำนวนเงินสูงจึงถูกต่อต้านมากก็จริง แต่อย่างน้อยส่วนที่มองไม่เห็นก็มีน้อย ส่วนใบเสนอราคาของแนวทาง A ที่ดูถูก ก็เพราะมีส่วนที่มองไม่เห็นอยู่ถึง 84.2%
เปิดเนื้อในของ 84.2%
ขอเรียงต้นทุนรวม 5 ปีของแนวทาง A จำนวน 3,044,000 บาท ออกเป็นรายการ
| รายการ | จำนวนเงิน (บาท) | สัดส่วน |
|---|---|---|
| ตัวเครื่อง (12,000 × 40) | 480,000 | 15.8% |
| เคสกันกระแทก (1,500 × 40) | 60,000 | 2.0% |
| งานเตรียมเครื่องครั้งแรก (1,200 × 40) | 48,000 | 1.6% |
| การเสริมความแรงของ Wi-Fi ในโรงงาน | 450,000 | 14.8% |
| ตู้ชาร์จและตู้จัดเก็บ | 120,000 | 3.9% |
| การเสีย 5 ปี (60 ครั้ง × 14,700) | 882,000 | 29.0% |
| ไลเซนส์ 5 ปี (80,000 × 5) | 400,000 | 13.1% |
| การเปลี่ยนเครื่องยกชุด 1 ครั้ง (สิ้นปีที่ 3) | 604,000 | 19.8% |
| รวม | 3,044,000 | 100.0% |
เมื่อบวกจำนวนเงินจะได้ 480,000 + 60,000 = 540,000 บวก 48,000 ได้ 588,000 บวก 450,000 ได้ 1,038,000 บวก 120,000 ได้ 1,158,000 (ตรงกับเงินลงทุนเริ่มต้น) บวก 882,000 ได้ 2,040,000 บวก 400,000 ได้ 2,440,000 บวก 604,000 ได้ 3,044,000 ซึ่งตรงกัน
รายการที่ใหญ่ที่สุดไม่ใช่ตัวเครื่อง แต่คือการเสีย 5 ปี 882,000 บาท (29.0%) รองลงมาคือการเปลี่ยนเครื่องยกชุด 604,000 บาท (19.8%) สองรายการนี้รวมกันได้ 48.8% คิดเป็นเงิน 1,486,000 บาท ซึ่งเท่ากับ 3.1 เท่าของราคาตัวเครื่อง 480,000 บาท
ขอทำตารางแบบเดียวกันสำหรับแนวทาง B และแนวทาง C
| รายการ | B จำนวนเงิน | B สัดส่วน | C จำนวนเงิน | C สัดส่วน |
|---|---|---|---|---|
| ตัวเครื่อง | 1,040,000 | 45.2% | 2,080,000 | 64.4% |
| งานเตรียมเครื่องครั้งแรก | 48,000 | 2.1% | 48,000 | 1.5% |
| การเสริมความแรงของ Wi-Fi ในโรงงาน | 450,000 | 19.5% | 450,000 | 13.9% |
| ตู้ชาร์จและตู้จัดเก็บ | 120,000 | 5.2% | 120,000 | 3.7% |
| การเสีย 5 ปี | 244,800 | 10.6% | 129,600 | 4.0% |
| ไลเซนส์ 5 ปี | 400,000 | 17.4% | 400,000 | 12.4% |
| รวม | 2,302,800 | 100.0% | 3,227,600 | 100.0% |
(สัดส่วนอาจรวมกันไม่ได้ 100.0% พอดีเนื่องจากการปัดเศษ)

*รูปที่ 3: โครงสร้างองค์ประกอบของต้นทุนรวม 5 ปีของทั้ง 3 แนวทาง ในแนวทาง A ตัวเครื่องเป็นเพียง 15.8% ส่วนการเสีย 29.0% กับการเปลี่ยนเครื่อง 19.8% ครองประมาณครึ่งหนึ่งของต้นทุนรวม*
เงิน 1,018,000 บาทที่เท่ากันทั้ง 3 แนวทาง
ยังมีอีกโครงสร้างหนึ่งที่มักถูกมองข้าม นั่นคือ ส่วนที่มีจำนวนเงินเท่ากันไม่ว่าจะเลือกแนวทางใด ในต้นทุนรวม 5 ปี
| รายการที่ใช้ร่วมกัน | จำนวนเงิน (บาท) |
|---|---|
| การเสริมความแรงของ Wi-Fi ในโรงงาน | 450,000 |
| ตู้ชาร์จและตู้จัดเก็บ | 120,000 |
| งานเตรียมเครื่องครั้งแรก | 48,000 |
| ไลเซนส์ 5 ปี | 400,000 |
| รวมย่อยส่วนที่ใช้ร่วมกัน | 1,018,000 |
450,000 + 120,000 + 48,000 + 400,000 = 1,018,000
เมื่อหักส่วนนี้ออก ส่วนที่เปลี่ยนไปตามแต่ละแนวทางจะเป็นดังนี้
| แนวทาง | ต้นทุนรวม 5 ปี | ส่วนที่ใช้ร่วมกัน | ส่วนที่ขึ้นกับแนวทาง |
|---|---|---|---|
| A | 3,044,000 | 1,018,000 | 2,026,000 (ตัวเครื่อง 540,000 + การเสีย 882,000 + การเปลี่ยนเครื่อง 604,000) |
| B | 2,302,800 | 1,018,000 | 1,284,800 (ตัวเครื่อง 1,040,000 + การเสีย 244,800) |
| C | 3,227,600 | 1,018,000 | 2,209,600 (ตัวเครื่อง 2,080,000 + การเสีย 129,600) |
ขอตรวจสอบตัวเลข A: 540,000 + 882,000 + 604,000 = 2,026,000 บวก 1,018,000 ได้ 3,044,000 ตรง
B: 1,040,000 + 244,800 = 1,284,800 บวก 1,018,000 ได้ 2,302,800 ตรง
C: 2,080,000 + 129,600 = 2,209,600 บวก 1,018,000 ได้ 3,227,600 ตรง
เมื่อมองแบบนี้ สิ่งที่ควรถกกันในที่ประชุมคัดเลือกก็ชัดขึ้น เงิน 1,018,000 บาทที่ใช้ร่วมกันคือเงินที่ต้องจ่ายไม่ว่าจะเลือกอุปกรณ์ตัวไหน การถกเถียงเพื่อตัดตรงนี้ออก เช่น ลดการลงทุน Wi-Fi หรือเลิกใช้ MDM เป็นคนละเรื่องกับการคัดเลือกอุปกรณ์ และล้วนเป็นรายการที่ถ้าตัดออกไปแล้วการปฏิบัติงานจะพัง สิ่งที่ขยับได้ในการคัดเลือกอุปกรณ์มีเพียงส่วนที่ขึ้นกับแนวทาง ซึ่งอยู่ระหว่าง 1,284,800 ถึง 2,209,600 บาทเท่านั้น
4 เรื่องที่ต้องตัดสินใจก่อนเลือกเครื่อง (การชาร์จและจัดเก็บ เครื่องสำรอง บัญชีผู้ใช้ และการสื่อสาร)
มี 4 เรื่องที่ต้องตัดสินใจก่อนเข้าสู่การถกเรื่องรุ่นเครื่อง ทั้ง 4 เรื่องล้วนเป็นรายการที่ถ้าแจกเครื่องออกไปโดยยังไม่ได้ตัดสินใจ จำนวนเงินจะเพิ่มขึ้นภายหลัง
1. การชาร์จและการจัดเก็บ | จะวาง 40 เครื่องไว้ที่ไหน
ตู้ชาร์จและตู้จัดเก็บ 120,000 บาทถูกลงบัญชีไว้ในค่าเริ่มต้นแล้ว และเท่ากันทั้ง 3 แนวทาง
ในโรงงานที่ทำงาน 2 กะ อุปกรณ์จะเดินตลอด 24 ชั่วโมง พนักงานกะกลางวันใช้ ส่งต่อให้กะกลางคืนตอนเปลี่ยนกะ แล้วกะกลางคืนใช้ต่อ รูปแบบการทำงานที่ว่า “ชาร์จพร้อมกันทีเดียวหลังเลิกงาน” จึงเป็นไปไม่ได้
ดังนั้น สิ่งที่ต้องตัดสินใจมี 3 ข้อ
- จังหวะการชาร์จ จะสลับเครื่องทั้งหมดตอนเปลี่ยนกะ หรือจะชาร์จบางส่วนตอนพัก การจะเลือกรุ่นที่ถอดเปลี่ยนแบตเตอรี่ได้หรือไม่ ตัดสินกันตรงนี้
- สถานที่จัดเก็บ จะกระจายตู้ไว้ใกล้แต่ละกระบวนการ หรือจะรวมไว้ที่เดียว การรวมไว้ที่เดียวจัดการง่ายกว่าก็จริง แต่จะเกิดเวลาเดินของพนักงาน และเวลาเดินนี้เท่ากับการสร้าง “การเคลื่อนไหวส่วนเกิน” ที่เราตั้งใจจะกำจัดในกรณีฐานขึ้นมาใหม่
- การทำให้เห็นจำนวนเครื่อง ต้องอยู่ในสภาพที่รู้ได้ทันทีว่าใน 40 เครื่องนั้น มีกี่เครื่องอยู่ในตู้ กี่เครื่องอยู่ที่หน้างาน และกี่เครื่องอยู่ระหว่างซ่อม
หน้างานที่ตัดสินใจว่า “ตู้ชาร์จค่อยซื้อทีหลังก็ได้” ส่วนใหญ่จะจบลงด้วยการที่เครื่องถูกวางทิ้งไว้บนโต๊ะทำงานหรือในกล่องเครื่องมือ แล้วพอถึงเช้าแบตเตอรี่ก็หมดเกลี้ยง เครื่องที่ไม่ได้ชาร์จมีค่าเท่ากับเครื่องที่เสีย คือเกิดเวลาที่ใช้งานไม่ได้ และการทำงานด้วยกระดาษก็จะฟื้นคืนชีพ
2. เครื่องสำรอง | กติกาการใช้งานเครื่องสำรอง 5 เครื่อง
ในจำนวน 40 เครื่องที่จัดวาง มี 5 เครื่องเป็นเครื่องสำรอง และเครื่องสำรองจะไม่ทำหน้าที่ของมันถ้าเพียงแค่ “วางไว้เฉย ๆ”
- ใครเป็นคนเบิกจ่าย ต้องกำหนดผู้รับผิดชอบที่จะจ่ายเครื่องสำรองเมื่อได้รับแจ้งว่ามีเครื่องเสีย
- เก็บไว้ในสภาพใด ต้องเก็บในสภาพที่เตรียมเครื่องเสร็จแล้ว ชาร์จเต็มแล้ว และยังไม่ผูกบัญชีผู้ใช้ ถ้าเริ่มตั้งค่าเครื่องหลังจากเกิดเหตุเสียแล้ว วันนั้นก็ใช้งานไม่ได้
- การจัดการเครื่องที่กลับมา เครื่องที่ซ่อมเสร็จกลับมาไม่ควรส่งกลับหน้างานตรง ๆ แต่ให้กลับเข้าไปอยู่ในแถวของเครื่องสำรอง
ขอให้นึกถึงจังหวะของแนวทาง A ที่เสียปีละ 12 ครั้ง หรือ 1 ครั้งทุก 22 วันทำงาน ขั้นตอนนี้จะถูกกระตุ้นเกือบทุกเดือน ในโรงงานที่ยังไม่ได้กำหนดขั้นตอน ผู้รับผิดชอบจะต้องวิ่งหาของทุกครั้งที่เกิดเหตุ เวลาส่วนนี้ยังไม่ได้รวมอยู่ในการประมาณการของบทความนี้ ถ้ารวมเข้าไปด้วย ความเสียเปรียบของแนวทาง A จะยิ่งกว้างขึ้นอีก
3. บัญชีผู้ใช้ | จะผูกกับเครื่อง หรือจะผูกกับคน
เราลงบัญชีค่าไลเซนส์ MDM ไว้ที่ 900 บาทต่อเครื่องต่อปีแล้ว แต่ การนำ MDM เข้ามาใช้ กับการออกแบบบัญชีผู้ใช้ เป็นคนละเรื่องกัน
รูปแบบการใช้งานอุปกรณ์หน้างานแบ่งใหญ่ ๆ ได้เป็น 2 แบบ
| รูปแบบ | เนื้อหา | เหมาะกับสถานการณ์ | ข้อควรระวัง |
|---|---|---|---|
| แบบใช้เครื่องร่วมกัน | เครื่องผูกกับกระบวนการ พนักงานล็อกอินเข้าใช้ทุกครั้ง | กระบวนการที่มีคนจำนวนมากใช้แบบสลับกะ หรือกรณีที่หลายคนใช้เครื่องเดียวร่วมกัน | เกิดความยุ่งยากจากการล็อกอินทุกครั้ง ถ้าไม่เตรียมการล็อกอินแบบง่ายด้วยบัตรพนักงานหรือบาร์โค้ด จะเริ่มมีการใช้บัญชีร่วมกันแบบส่งต่อ |
| แบบผูกกับบุคคล | ให้ยืมเครื่องเป็นรายบุคคล | งานตรวจตรารอบโรงงาน งานซ่อมบำรุง และระดับหัวหน้างาน | ต้องมีจำนวนเครื่องเท่าจำนวนคน และต้องมีขั้นตอนเรียกคืนตอนลาออก |
โมเดลนี้มีคน 60 คนต่อ 40 เครื่อง จึงเป็น แบบใช้เครื่องร่วมกันโดย 1 เครื่องต่อ 1.5 คน (60 ÷ 40 = 1.5)
สิ่งที่ต้องตัดสินใจให้ได้ในแบบใช้เครื่องร่วมกันคือ จะบันทึกอย่างไรว่าใครเป็นคนกรอก ถ้าไม่ตัดสินใจตรงนี้แล้วใช้งานด้วยบัญชีร่วม ชื่อพนักงานจะไม่เหลืออยู่ในบันทึกของแบบฟอร์มอิเล็กทรอนิกส์ กรณีที่แบบฟอร์มกระดาษเคยมีลายเซ็น แต่พอเปลี่ยนเป็นอิเล็กทรอนิกส์แล้วกลับไม่รู้ว่าใครเป็นคนเขียน เกิดขึ้นจริง และในมุมของการรับมือการตรวจสอบ นี่คือการถอยหลังของการเปลี่ยนเป็นอิเล็กทรอนิกส์
4. การสื่อสาร | Wi-Fi ต้องตัดสินใจก่อนตัวเครื่อง
การเสริมความแรงของ Wi-Fi ในโรงงาน 450,000 บาทก็เท่ากันทั้ง 3 แนวทาง และนี่คือรายการที่ต้องตัดสินใจก่อนการคัดเลือกอุปกรณ์
เหตุผลมี 3 ข้อ
- ถ้ามีจุดที่สัญญาณไปไม่ถึงแม้เพียงจุดเดียว เฉพาะจุดนั้นจะกลับไปใช้กระดาษ และกระบวนการที่กลับไปใช้กระดาษแล้ว จะแพร่แนวปฏิบัติที่ว่า “ใช้กระดาษก็ได้” ไปยังกระบวนการอื่นด้วย
- ข้อกำหนดเรื่องการทำงานแบบออฟไลน์เป็นตัวกำหนดสเปกของแอปพลิเคชันงาน ถ้ามีพื้นที่ที่สัญญาณไม่เสถียร ฝั่งแอปจำเป็นต้องมีฟังก์ชันที่เก็บข้อมูลที่กรอกไว้แบบออฟไลน์แล้วซิงค์เมื่อกลับมาเชื่อมต่อได้ ข้อกำหนดนี้เพิ่มทีหลังได้ยาก จึงเป็นรายการที่ควรตรวจสอบตั้งแต่ขั้นคัดเลือกแพ็กเกจ
- งานเพิ่ม AP ใช้เวลานานกว่าการส่งมอบอุปกรณ์ ทั้งการสำรวจสัญญาณ การจัดหาอุปกรณ์ การเดินสาย และการติดตั้งบนฝ้าหรือคาน ถ้าเริ่มงาน Wi-Fi หลังจากเครื่องมาถึงแล้ว เวลาที่รอคอยจะกลายเป็นความล่าช้าของการนำระบบมาใช้ทั้งก้อน
Wi-Fi ของโรงงานออกแบบต่างจาก Wi-Fi ของสำนักงาน ทั้งการสะท้อนจากชั้นวางและตู้โลหะ การถูกบดบังด้วยวัตถุเคลื่อนที่อย่างรถโฟล์คลิฟท์ ความสูงของฝ้า และการหลุดการเชื่อมต่อตอนโรมมิ่ง แนวทางการออกแบบด้านนี้เราสรุปไว้แล้วในระบบ LAN ไร้สายและเครือข่ายอุตสาหกรรมในโรงงาน ก่อนตัดสินใจรุ่นของอุปกรณ์ ขอให้ขอใบเสนอราคาการสำรวจสัญญาณก่อน
วิธีอ่านมาตรฐาน | MIL-STD-810H กับ IP65 พูดคนละเรื่องกัน
ในแคตตาล็อกของเครื่องทนทานจะมีตัวเลข 2 ชนิดวางเรียงกันเสมอ คือรหัส IP อย่าง IP65 หรือ IP67 กับ MIL-STD-810H สองอย่างนี้ วัดคนละเรื่องกัน ถ้าคัดเลือกโดยยังสับสนอยู่ ความทนทานที่จำเป็นจะหลุดหายไป
รหัส IP คือการกันฝุ่นและกันน้ำ
รหัส IP คือระดับการป้องกันการเข้าของฝุ่นและน้ำ แสดงด้วยตัวเลข 2 หลัก โดยหลักแรกคือการกันฝุ่น และหลักที่สองคือการกันน้ำ
| การแสดงค่า | หลักแรก (กันฝุ่น) | หลักที่สอง (กันน้ำ) |
|---|---|---|
| IP54 | 5 = ป้องกันฝุ่นได้ไม่สมบูรณ์ แต่ไม่กระทบการทำงาน | 4 = ละอองน้ำสาดจากทุกทิศทาง |
| IP65 | 6 = ป้องกันฝุ่นเข้าได้อย่างสมบูรณ์ | 5 = น้ำฉีดเป็นลำจากทุกทิศทาง |
| IP67 | 6 = เท่ากับข้างต้น | 7 = การจมน้ำชั่วคราวที่ความลึกและเวลาที่กำหนด |
ที่บทความนี้กำหนดให้แนวทาง B เทียบเท่า IP54 และแนวทาง C เป็น IP65 ก็เพราะส่วนต่างนี้ IP65 ฉีดน้ำใส่ได้ ส่วน IP54 ฉีดน้ำใส่ไม่ได้ ในกระบวนการที่มีฝุ่นมากและกระบวนการที่ต้องล้างด้วยน้ำ ตัวอักษรตัวเดียวนี้เป็นตัวกำหนดรูปแบบการทำงานทั้งหมด
ข้อควรระวังคือ ระดับการกันน้ำไม่ได้แปลว่ายิ่งความลึกและเวลามากยิ่งอยู่ระดับสูงกว่าเสมอไป มีการจัดสเปกผลิตภัณฑ์ที่รองรับ IPX7 (จมน้ำชั่วคราว) แต่ไม่รองรับ IPX5 (น้ำฉีดเป็นลำ) อยู่จริง ถ้าคาดว่าจะมีการทำงานที่ต้องฉีดน้ำเป็นลำ ขอให้ดูว่ามีการระบุเลข 5 ไว้หรือไม่ ไม่ใช่เลข 7
MIL-STD-810H เป็นกรอบการทดสอบ ไม่ใช่มาตรฐานตัดสินผ่านหรือไม่ผ่าน
ตรงนี้คือจุดที่ถูกเข้าใจผิดมากที่สุด
MIL-STD-810H คือ เอกสารที่กำหนดวิธีการทดสอบสภาพแวดล้อม ซึ่งกระทรวงกลาโหมสหรัฐอเมริกาจัดทำขึ้น ภายในมีการนิยามวิธีทดสอบ (method) ไว้จำนวนมาก ทั้งการตกหล่น การสั่นสะเทือน อุณหภูมิ ความชื้น ฝุ่นทราย และความดันต่ำ โดยแต่ละผลิตภัณฑ์จะเป็นผู้กำหนดว่า “ทดสอบเมธอดใดบ้าง ด้วยเงื่อนไขใด”
การเขียนเพียงว่า “เป็นไปตาม MIL-STD-810H” ไม่ได้บอกว่าทดสอบอะไรไปบ้าง เพราะไม่ได้มีการกำหนดเกณฑ์ผ่านไว้อย่างเป็นแบบเดียวกันในฝั่งของมาตรฐาน 810H เป็นกรอบที่กำหนดวิธีการทดสอบ ไม่ใช่มาตรฐานตัดสินผ่านหรือไม่ผ่านที่บอกว่า “ถ้าผ่านการทดสอบนี้แล้วเรียกตัวเองว่าทนทานได้”
ดังนั้น สิ่งที่ต้องตรวจสอบมี 3 ข้อ
| รายการที่ต้องตรวจสอบ | สิ่งที่ต้องถาม |
|---|---|
| เมธอดที่ทดสอบ | ในบรรดาการตกหล่น (Method 516) การสั่นสะเทือน (Method 514) และอุณหภูมิ (Method 501/502) ได้ทดสอบเมธอดใดบ้าง |
| เงื่อนไขการทดสอบ | ถ้าเป็นการตกหล่น ให้ถามความสูง จำนวนด้าน และวัสดุของพื้นที่ตก ถ้าเป็นอุณหภูมิ ให้ถามว่าเป็นช่วงอุณหภูมิขณะทำงานหรือช่วงอุณหภูมิขณะจัดเก็บ |
| ผู้ทำการทดสอบ | ทดสอบเองภายในหรือโดยหน่วยงานภายนอก และเปิดเผยรายงานผลการทดสอบได้หรือไม่ |
นอกจากนี้ ไม่มีเมธอดใดใน MIL-STD-810H ที่เป็นระดับการกันน้ำ ใน 810H มีการทดสอบที่เกี่ยวกับน้ำอยู่ด้วย เช่น ฝนตก แต่นั่นเป็นคนละเรื่องกับระดับการกันน้ำของรหัส IP การอ่านว่า “เป็นไปตาม MIL-STD-810H จึงทนน้ำ” เป็นการอ่านที่ผิด ถ้าต้องการการกันฝุ่นกันน้ำให้ดูรหัส IP และถ้าต้องการความทนต่อการตกหล่น การสั่นสะเทือน และอุณหภูมิ ให้ดูเมธอดที่ทดสอบตาม MIL-STD-810H โดยตรวจสอบแยกกันเป็นคนละเรื่อง
อนึ่ง สำหรับการทดสอบการตกหล่น ความสูงที่เคยกำหนดไว้ที่ 122 ซม. ในฉบับเดิม MIL-STD-810G ถูกยกขึ้นเป็น 152 ซม. ใน 810H ความหมายของการเปลี่ยนแปลงนี้ไม่ใช่แค่ว่า “สูงขึ้น” เท่านั้น แต่หมายความว่า แม้จะเขียนว่าผ่านการทดสอบการตกหล่นเหมือนกัน แต่ผลิตภัณฑ์ที่อ้างอิง 810G กับที่อ้างอิง 810H มีเงื่อนไขการทดสอบต่างกัน ขอให้ดูไปจนถึงหมายเลขฉบับในแคตตาล็อก
เขียนความทนทานที่โรงงานต้องการจริง ๆ ออกมาก่อน
ถ้าเริ่มจากมาตรฐาน การถกเถียงจะกระจัดกระจาย ขอให้เริ่มจากทางกลับกัน คือ เขียนออกมาว่าที่หน้างานของบริษัทท่าน อุปกรณ์ต้องเผชิญกับอะไรบ้างจริง ๆ
| เหตุการณ์ที่หน้างาน | มุมมองด้านมาตรฐานที่สอดคล้อง |
|---|---|
| ตกจากโต๊ะทำงาน (สูงประมาณ 90 ซม.) ลงพื้น | ความสูงของการทดสอบการตกหล่นและวัสดุของพื้นที่ตก |
| วางไว้ในจุดที่แรงสั่นสะเทือนจากรถโฟล์คลิฟท์หรือสายพานส่งมาถึง | การทดสอบการสั่นสะเทือน |
| น้ำมันตัดกลึงและน้ำยาล้างกระเด็นใส่ | ฝั่งกันน้ำของรหัส IP บวกกับความทนสารเคมีของวัสดุตัวเรือน |
| ใช้ในกระบวนการที่จัดการวัสดุผง | ฝั่งกันฝุ่นของรหัส IP (เป็น 5 หรือ 6) |
| เดินเข้าออกระหว่างลานกลางแจ้งกับในอาคาร | ช่วงอุณหภูมิขณะทำงาน การเกิดหยดน้ำจากไอน้ำควบแน่น และการมองเห็นหน้าจอกลางแดด |
| ใช้งานทั้งที่ยังสวมถุงมือ | หน้าจอสัมผัสที่รองรับถุงมือ (เป็นสเปก ไม่ใช่มาตรฐาน) |
ที่ใส่บรรทัดสุดท้ายเข้าไปก็เพราะ มีข้อกำหนดที่ไม่ปรากฏในมาตรฐานอยู่เสมอ ทั้งการรองรับถุงมือ การใช้งานด้วยมือเปียก ความสว่างของหน้าจอกลางแจ้ง และสายคล้องสำหรับถือมือเดียว สิ่งเหล่านี้อยู่นอกการระบุตามมาตรฐาน แต่ที่หน้างานกลับเร่งด่วนกว่ามาตรฐาน ในขั้นสุดท้ายของการคัดเลือก ขอให้พนักงานหน้างานได้จับเครื่องจริงเสมอ เครื่องที่ไม่ตอบสนองเมื่อสวมถุงมือ จะกลายเป็นเครื่องที่ไม่มีใครใช้ทั้ง 40 เครื่อง
ประเด็นที่เพิ่มเข้ามาในหน้างานประเทศไทย (อุณหภูมิ ฝุ่น หลายภาษา และการลาออกกับการผูกเครื่อง)
การประมาณการที่ผ่านมาใช้ได้ทั้งในญี่ปุ่นและในไทย แต่ในโรงงานที่ประเทศไทยมีประเด็นที่เพิ่มเข้ามาและออกฤทธิ์จริง
อุณหภูมิ และวิธีอ่านค่าอุณหภูมิขณะทำงาน
โรงงานในไทยมีอาคารที่ไม่มีเครื่องปรับอากาศเป็นเรื่องปกติ ทั้งอาคารที่ความร้อนสะสมอยู่ใต้หลังคา บริเวณใกล้เครื่องฉีดขึ้นรูปและเตาเผา และลานส่งสินค้าที่อยู่ใกล้ภายนอกอาคาร สิ่งที่ต้องตรวจสอบตรงนี้คือ ช่วงอุณหภูมิขณะทำงาน (operating temperature) ไม่ใช่ช่วงอุณหภูมิขณะจัดเก็บ
อาการทั่วไปที่เกิดในสภาพแวดล้อมอุณหภูมิสูง ไม่ใช่การเสีย แต่คือ การลดสมรรถนะและการหยุดชาร์จ อุปกรณ์จำนวนมากจะลดสมรรถนะการประมวลผลลงเมื่ออุณหภูมิภายในเกินค่าที่กำหนด และถ้าสูงขึ้นไปอีกก็จะหยุดชาร์จ เนื่องจากเครื่องไม่ได้เสีย การรับประกันจึงไม่ครอบคลุม แต่ที่หน้างานจะปรากฏออกมาในรูปของ “พอบ่ายแล้วเครื่องอืด” และ “เอาไปเสียบตู้ชาร์จแล้วแต่ไม่ชาร์จ”
การรับมือไม่ได้จบที่การเลือกอุปกรณ์เพียงอย่างเดียว ต้องวางตำแหน่งติดตั้งตู้ชาร์จและตู้จัดเก็บให้ห่างจากแสงแดดตรงและแหล่งความร้อนด้วย การตัดสินใจนี้รวมอยู่ในรายการที่ต้องตัดสินใจในหัวข้อการชาร์จและการจัดเก็บของบทก่อนหน้าแล้ว
ฝุ่น และความง่ายในการทำความสะอาด
ในกระบวนการที่มีฝุ่นมาก หลักแรกของรหัส IP (การกันฝุ่น) จะออกฤทธิ์ แต่ในทางปฏิบัติยังต้องมีอีกมุมหนึ่ง คือ ความง่ายในการทำความสะอาด
เครื่องที่ใส่เคสกันกระแทกจะมีผงเข้าไปอยู่ในช่องว่างระหว่างเคสกับตัวเครื่อง ถ้าไม่กำหนดขั้นตอนการถอดเคสออกมาทำความสะอาด ภายในครึ่งปีช่องว่างนั้นจะแข็งตัวติดกัน แนวทาง A (เครื่องระดับผู้บริโภคบวกเคสกันกระแทก) มีราคาตัวเครื่องถูกก็จริง แต่ความยุ่งยากในการทำความสะอาดนี้จะเกิดขึ้นโดยโครงสร้าง การออกแบบของเครื่องทนทานที่ “มีรอยต่อน้อย” ออกฤทธิ์ในแง่ของการทำให้การทำความสะอาดเบาลง มากกว่าจะออกฤทธิ์ที่ตัวสมรรถนะการกันฝุ่นเอง
หลายภาษา | ต้องดูทั้ง UI และข้อมูลหลัก
ในโรงงานญี่ปุ่นที่ประเทศไทย มีภาษาไทย ภาษาญี่ปุ่น และภาษาอังกฤษเรียงกันอยู่ และบางกระบวนการยังมีผู้พูดภาษาเมียนมาและภาษาเขมรด้วย
สิ่งที่ต้องตรวจสอบเรื่องการรองรับหลายภาษามี 2 ชั้น
- ภาษาของ UI ทั้งปุ่ม เมนู และข้อความแจ้งข้อผิดพลาด ชั้นนี้มักถูกครอบคลุมด้วยฟังก์ชันมาตรฐานของแพ็กเกจอยู่แล้ว
- ภาษาของข้อมูลหลัก ทั้งชื่อสินค้า ชื่อกระบวนการ ชื่อหัวข้อของเสีย และชื่อเครื่องจักร ชั้นนี้ต่างหากที่เป็นตัวจริง
ถ้าข้อมูลหลักของหัวข้อของเสียถูกลงทะเบียนไว้เป็นภาษาอังกฤษอย่างเดียว พนักงานที่พูดภาษาไทยจะเริ่มกด “ปุ่มที่สองเอาไว้ก่อน” ตามความรู้สึก การกรอกเสร็จสมบูรณ์ก็จริง แต่ข้อมูลสูญเสียความหมาย สภาพที่ว่าเปลี่ยนไปกรอกแบบฟอร์มบนแท็บเล็ตแล้ว แต่ข้อมูลที่รวบรวมได้กลับใช้งานไม่ได้ ส่วนใหญ่มีสาเหตุมาจากภาษาของข้อมูลหลัก ไม่ใช่ UI
การทำข้อมูลหลักให้รองรับหลายภาษาต้องใช้ภาระงานฝั่งผู้ใช้งานด้วย แม้แพ็กเกจจะรองรับก็ตาม ถ้าข้อมูลหลักของสินค้ามีหลายพันรายการ แค่การแปลและการตรวจสอบก็เป็นงานไม่น้อยแล้ว ขอให้ใส่ภาระงานส่วนนี้เข้าไปในแผนการนำระบบมาใช้ด้วย การประมาณการของบทความนี้ยังไม่ได้รวมส่วนนี้ไว้
การลาออก กับการผูกเครื่องและบัญชีผู้ใช้
ในหน้างานผลิตของไทย การหมุนเวียนเข้าออกของคนอาจเร็วกว่าในญี่ปุ่น และสิ่งที่ออกฤทธิ์ตรงนี้คือการออกแบบบัญชีผู้ใช้ในบทก่อนหน้า
- จะปิดบัญชีของผู้ลาออกเมื่อไร และใครเป็นคนปิด ถ้ากระบวนการลาออกของฝ่ายบุคคลไม่เชื่อมกับการระงับบัญชีฝั่งระบบ จะเหลือบัญชีที่ไม่ถูกปิดค้างอยู่
- ขั้นตอนการเรียกคืนเครื่องที่ให้ยืม เครื่องที่ให้ยืมแบบผูกกับบุคคลต้องถูกเรียกคืนตอนลาออก เครื่องที่ไม่ถูกเรียกคืนจะกลายเป็นสภาพที่มีอยู่ในทะเบียนทรัพย์สินแต่ไม่มีของจริง
- ป้องกันการใช้บัญชีร่วมกันแบบส่งต่อ ถ้าการล็อกอินยุ่งยาก หน้างานจะเริ่มใช้บัญชีเดียวร่วมกันแน่นอน มาตรการเดียวที่ได้ผลคือการเตรียมการล็อกอินด้วยการแตะบัตรพนักงานหรือสแกนบาร์โค้ด เพื่อสร้างสภาพที่ “การระบุตัวบุคคลเป็นทางที่สบายกว่า”
ค่า MDM 900 บาทต่อเครื่องต่อปีคือค่าใช้จ่ายเพื่อหมุนการทำงานเหล่านี้ ทั้งการล็อกเครื่องระยะไกล การลบข้อมูลระยะไกล การกระจายแอปทีเดียวทั้งชุด และการตรวจสอบตำแหน่งเมื่อเครื่องสูญหาย ในหน้างานที่มีเครื่อง 40 เครื่องและมีคนเปลี่ยนหน้าทุกปี การทำงานโดยไม่มี MDM เป็นไปไม่ได้ พูดกลับกันคือ การใช้เครื่องที่กลายเป็นเวอร์ชัน OS ซึ่ง MDM ไม่รองรับต่อไปเรื่อย ๆ หมายถึงการสูญเสียการควบคุมนี้ไป เหตุผลที่กล่าวไว้ตอนต้นบทความว่า “เมื่อการอัปเดตสิ้นสุดลง จะกลายเป็นการเปลี่ยนเครื่องยกชุด” อยู่ตรงนี้เอง
การแบ่งบทบาทกับเครื่องอ่านบาร์โค้ดแบบมือถือ
สิ่งที่เกิดขึ้นบ่อยในโรงงานที่ไทยคือ การลงทุนซ้ำซ้อนระหว่างแท็บเล็ตกับเครื่องอ่านบาร์โค้ดแบบมือถือ
การแบ่งบทบาทอย่างคร่าว ๆ เป็นดังนี้
| การใช้งาน | อุปกรณ์ที่เหมาะสม |
|---|---|
| การกรอกแบบฟอร์ม การตรวจสอบใบสั่งงาน การเปิดดูแบบและคู่มือขั้นตอน และการบันทึกภาพถ่าย | แท็บเล็ต (หน้าจอกว้าง มีช่องกรอกจำนวนมาก) |
| การรับเข้าและจ่ายออก การหยิบสินค้า การตรวจนับสต็อก และการเทียบของจริง | เครื่องอ่านบาร์โค้ดแบบมือถือ (ถือมือเดียวได้ อ่านเร็ว มีปุ่มทริกเกอร์) |
แท็บเล็ตก็อ่านบาร์โค้ดได้ และถ้าใช้วิธีอ่านด้วยกล้องก็ไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่ม แต่ในงานที่ต้องสแกนหลายร้อยครั้งต่อวัน การถือมือเดียวได้และการมีปุ่มทริกเกอร์จะเปลี่ยนเวลาทำงานไปมาก ในทางกลับกัน การให้กรอกแบบฟอร์มตรวจสอบที่มีช่องกรอก 20 ช่องลงบนหน้าจอเล็ก ๆ ของเครื่องมือถือ ก็เป็นเรื่องฝืน
คำตอบที่ถูกต้องคือ แบ่งตามลักษณะงาน ไม่ใช่การรวบไปที่ฝั่งใดฝั่งหนึ่ง รายละเอียดของการตัดสินใจเราเรียบเรียงไว้ในการหยิบสินค้าด้วยเครื่องอ่านบาร์โค้ดแบบมือถือ ส่วนอุปกรณ์ 40 เครื่องในบทความนี้คือจำนวนแท็บเล็ตที่รับผิดชอบการกรอกแบบฟอร์มและการตรวจสอบใบสั่งงาน ส่วนเครื่องมือถือสำหรับงานคลังสินค้าเป็นคนละบัญชี
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
แท็บเล็ตในโรงงานใช้เครื่องระดับผู้บริโภคได้ไหม
การตัดสินใจที่ว่า “แจกเครื่องระดับผู้บริโภคราคาถูกไปก่อนแล้วดูสถานการณ์” ถูกกว่าจริงในแง่ของเงินลงทุนเริ่มต้น ในโมเดลนี้ เงินลงทุนเริ่มต้นของแนวทาง A คือ 1,158,000 บาท และของแนวทาง B คือ 1,658,000 บาท ต่างกัน 500,000 บาท แต่เมื่อดูที่ต้นทุนรวม 5 ปี แนวทาง A อยู่ที่ 3,044,000 บาท ส่วนแนวทาง B อยู่ที่ 2,302,800 บาท ซึ่งกลับลำดับกัน และ แนวทาง A แพงกว่าอยู่ 741,200 บาท เหตุผลมี 2 ข้อ คือส่วนต่างของการเสีย 5 ปี 637,200 บาท และการเปลี่ยนเครื่องยกชุด 604,000 บาทที่เกิดจากการอัปเดต OS หมดอายุใน 3 ปี ถ้ามีเงื่อนไขที่ชัดเจน เช่น ใช้ทดลองเพียงไม่กี่เครื่อง หรือมีสมมติฐานว่าจะใช้ให้หมดภายในกำหนดการอัปเดต เครื่องระดับผู้บริโภคก็เป็นทางเลือกได้ แต่ถ้ามีสมมติฐานว่าจะแจกใช้ต่อเนื่อง 5 ปี ขอให้ตรวจสอบวันสิ้นสุดการอัปเดตโดยระบุชื่อรุ่นก่อนตัดสินใจ อนึ่ง อัตราการเสีย 30% 12% และ 4% เป็นค่าที่ตั้งขึ้นในโมเดลของบทความนี้ ไม่ใช่ค่าที่วัดได้จริง
ต้องใช้อุปกรณ์หน้างานกี่เครื่อง
ถูกกำหนดด้วยจุดสูงสุดของการใช้งานพร้อมกันบวกเครื่องสำรอง ในโมเดลนี้ พนักงาน 60 คนมีจุดสูงสุดของการใช้งานพร้อมกันที่ 35 เครื่อง บวกเครื่องสำรอง 5 เครื่อง จึงเป็น 40 เครื่อง สิ่งที่ต้องนับตรงนี้ไม่ใช่จำนวนพนักงานทั้งหมด แต่คือ จำนวนคนที่ใช้อุปกรณ์พร้อมกันในช่วงเวลาเดียวกัน ถ้า 60 คนถูกแบ่งออกเป็น 3 กะ จุดสูงสุดก็จะเล็กลงมาก ส่วนจำนวนเครื่องสำรองไม่ได้ถูกกำหนดด้วย “ปีหนึ่งเสียกี่เครื่อง” แต่ถูกกำหนดด้วย “ระยะเวลาที่เครื่องนั้นเสียอยู่นานเท่าไร” ถ้าสัญญาซ่อมใช้เวลา 3 สัปดาห์ ก็ต้องมีเครื่องสำรองมากขึ้น แต่ถ้าเป็นสัญญาเปลี่ยนเครื่องให้ในวันรุ่งขึ้น ก็ลดจำนวนลงได้ อัตราเครื่องสำรองของโมเดลนี้คือ 5 ÷ 35 = 14.3% และตรึงไว้ให้เท่ากันทั้ง 3 แนวทาง
ระบบงานบนแท็บเล็ตมีค่าใช้จ่ายเท่าไร
ในโมเดลนี้ (40 เครื่อง 5 ปี โรงงานญี่ปุ่นในไทย) เงินลงทุนเริ่มต้นอยู่ที่ 1,158,000 ถึง 2,698,000 บาท ค่าใช้จ่ายดำเนินงานต่อปีอยู่ที่ 105,920 ถึง 256,400 บาท และต้นทุนรวม 5 ปีอยู่ที่ 2,302,800 ถึง 3,227,600 บาท ค่าใช้จ่ายดำเนินงานต่อปีประกอบด้วยไลเซนส์ 80,000 บาท (MDM 900 + แอปพลิเคชันงาน 1,100 = 2,000 บาทต่อเครื่องต่อปี × 40 เครื่อง) กับต้นทุนการเสีย 25,920 ถึง 176,400 บาท สิ่งที่มักถูกมองข้ามในใบเสนอราคามี 3 อย่าง คือการเสริมความแรงของ Wi-Fi 450,000 บาท ตู้ชาร์จและตู้จัดเก็บ 120,000 บาท และงานเตรียมเครื่อง 1,200 บาทต่อเครื่อง ทั้ง 3 อย่างนี้มีจำนวนเงินไม่เปลี่ยนแม้จะเปลี่ยนรุ่นของอุปกรณ์ และในแนวทาง A ราคาตัวเครื่อง 480,000 บาทเป็นเพียง 15.8% ของต้นทุนรวม 5 ปีเท่านั้น
Wi-Fi ของโรงงานจำเป็นต้องครอบคลุมทั้งพื้นที่ไหม
การครอบคลุมทั้งพื้นที่คืออุดมคติ แต่ในความเป็นจริงต้องจัดลำดับความสำคัญ เกณฑ์ตัดสินคือ “พื้นที่นั้นจะกลับไปใช้กระดาษหรือไม่” ถ้ามีพื้นที่ที่สัญญาณไปไม่ถึง เฉพาะกระบวนการนั้นจะรื้อฟื้นแบบฟอร์มกระดาษขึ้นมา และ การบริหารซ้ำซ้อนระหว่างกระดาษกับอิเล็กทรอนิกส์ ก็จะเริ่มขึ้น การบริหารซ้ำซ้อนใช้แรงมากกว่ากรณีฐาน ผลประหยัดจึงอาจแกว่งไปเป็นลบได้ด้วยซ้ำ ถ้าครอบคลุมทั้งพื้นที่ไม่ได้ ก็ต้องอุดด้วยฟังก์ชันกรอกแบบออฟไลน์แล้วซิงค์ภายหลังของฝั่งแอปพลิเคชันงาน แต่นี่เป็นสเปกที่ต้องตรวจสอบตอนคัดเลือกแพ็กเกจ การเพิ่มทีหลังทำได้ยาก ในโมเดลนี้ลงบัญชีการเสริมความแรงของ Wi-Fi 450,000 บาทไว้ในเงินลงทุนเริ่มต้นที่ใช้ร่วมกันทั้ง 3 แนวทาง ขอให้เริ่มการสำรวจสัญญาณก่อนการคัดเลือกอุปกรณ์
ระหว่างพัฒนาแอปพลิเคชันงานบนสมาร์ตโฟนกับบนแท็บเล็ต แบบไหนดีกว่ากัน
ถูกกำหนดด้วยเนื้อหาของงาน แบบฟอร์มที่มีช่องกรอกจำนวนมาก การเปิดดูแบบและคู่มือขั้นตอน และการบันทึกผลการผลิตพร้อมกับดูหลายรายการไปด้วย เหมาะกับแท็บเล็ต เพราะหน้าจอกว้างกว่า จึงลดการเลื่อนจอและการสลับหน้า และลดการกรอกผิดด้วย ในทางกลับกัน ถ้าเน้นการตรวจสอบระหว่างเดิน การทำงานด้วยมือเดียว และการรับการแจ้งเตือน จะเหมาะกับสมาร์ตโฟน การพัฒนาแอปพลิเคชันงานสำหรับสมาร์ตโฟนจำเป็นต้องออกแบบโดยจำกัดปริมาณข้อมูลต่อ 1 หน้าจอ การย่อหน้าจอของแท็บเล็ตลงมาตรง ๆ ใช้งานไม่ได้ ถ้ามีแผนจะแจกทั้งสองแบบ ขอให้ตรวจสอบตอนคัดเลือกแพ็กเกจว่าเป็นการออกแบบแบบ responsive หรือไม่ เพื่อไม่ให้ภาระงานพัฒนากลายเป็น 2 เท่าแบบตรง ๆ การประมาณการของบทความนี้ตั้งอยู่บนสมมติฐานแท็บเล็ต 40 เครื่อง
แอปพลิเคชันงานควรใช้แพ็กเกจสำเร็จรูปหรือพัฒนาเอง
การประมาณการของบทความนี้ตั้งอยู่บนสมมติฐานของ แพ็กเกจสำเร็จรูปที่มีไลเซนส์แอปพลิเคชันงาน 1,100 บาทต่อเครื่องต่อปี เหตุผลที่ตั้งบนแพ็กเกจ นอกจากจะไม่มีค่าพัฒนาตอนเริ่มต้นบวกเข้ามาแล้ว ยังเป็นเพราะ ความรับผิดชอบในการตามให้ทันการอัปเดต OS อยู่ที่ฝั่งผู้ขาย แอปที่พัฒนาเองจะต้องแก้ไขทุกครั้งที่ OS ขยับเวอร์ชันหลัก และภาระงานส่วนนั้นจะเกิดขึ้นโดยเชื่อมโยงกับกำหนดสิ้นสุดการอัปเดตของอุปกรณ์ โครงสร้างที่เป็นแก่นของบทความนี้ที่ว่า “กำหนดสิ้นสุดการอัปเดตเป็นตัวกำหนดต้นทุนรวม” จะยิ่งออกฤทธิ์แรงขึ้นเมื่อพัฒนาแอปเอง แม้ในกรณีที่แบบฟอร์มมีลักษณะเฉพาะจนใส่ลงในผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปไม่ได้ ขอให้พิจารณาก่อนว่าจะปรับงานเข้าหาฟังก์ชันมาตรฐานของแพ็กเกจได้หรือไม่ แล้วจึงกำหนดขอบเขตของการพัฒนา
ตอนเปลี่ยนอุปกรณ์ จำเป็นต้องเปลี่ยนทั้งหมดพร้อมกันไหม
ตราบใดที่รุ่นและกำหนดสิ้นสุดการอัปเดตเป็นชุดเดียวกัน ในทางปฏิบัติก็จะกลายเป็นการเปลี่ยนพร้อมกันทั้งหมด นี่คือเหตุผลที่แนวทาง A ของโมเดลนี้ลงบัญชี 604,000 บาทเป็นก้อนเดียวตอนสิ้นปีที่ 3 ถ้าต้องการแบ่งย่อย ก็มีการออกแบบที่เป็นไปได้คือ จงใจแยกรุ่นหรือแยกช่วงเวลาที่นำเข้ามาใช้ตั้งแต่ตอนซื้อ แต่นั่นหมายความว่าขั้นตอนการเตรียมเครื่อง เครื่องสำรอง และขอบเขตการทดสอบแอปจะเพิ่มขึ้นตามจำนวนรุ่น ถ้าวัตถุประสงค์ของการแบ่งย่อยมีเพียงการเกลี่ยรายจ่าย ส่วนใหญ่จะไม่คุ้มกับต้นทุนการบริหารที่เพิ่มขึ้น นี่คือข้อชี้แนะจากโมเดลนี้ เมื่อคิดเป็นตัวเงินแล้ว การเลือกรุ่นที่มีกำหนดการอัปเดตยาวเพื่อผลักการเปลี่ยนเครื่องออกไปนอกช่วงเวลาที่ประเมิน ออกฤทธิ์มากกว่า เหตุผลที่แนวทาง B และแนวทาง C มีการเปลี่ยนเครื่องยกชุด 0 ครั้งภายใน 5 ปี ก็มาจากแนวคิดนี้
สรุป
ตัวที่กำหนดต้นทุนรวม 5 ปีของอุปกรณ์หน้างานที่แจกให้ในโรงงาน ไม่ใช่ราคาตัวเครื่อง แต่คือวันที่หยุดให้บริการอัปเดต OS และแพตช์ความปลอดภัย
- กรณีฐานคือ 1,035,200 บาทต่อปี เป็นผลรวมของการกรอกและคัดลอกที่หน้างาน 221,760 การคีย์ข้อมูลและรวบรวมของฝ่ายธุรการ 253,440 กระดาษ การพิมพ์ และการจัดเก็บ 180,000 งานย้อนกลับจากการคัดลอกผิด 260,000 และการค้นหาบันทึก 120,000 ผลประหยัดต่อปีจากการเปลี่ยนเป็นอิเล็กทรอนิกส์คือ 782,480 บาท และ 3,912,400 บาทใน 5 ปี ผลประหยัดจำนวนนี้เท่ากันทั้ง 3 แนวทาง
- ลำดับของต้นทุนรวม 5 ปีสลับกับลำดับของราคาตัวเครื่อง ราคาตัวเครื่องคือ A 540,000 < B 1,040,000 < C 2,080,000 แต่ต้นทุนรวม 5 ปีคือ B 2,302,800 < A 3,044,000 < C 3,227,600
- ตัวจริงของส่วนต่าง 741,200 บาทระหว่าง A กับ B คือ การเปลี่ยนเครื่อง 604,000 บวกส่วนต่างของการเสีย 637,200 แล้วหักส่วนต่างของตัวเครื่อง 500,000 คิดว่าประหยัดค่าตัวเครื่องไป 500,000 บาท แต่กลับจ่ายเพิ่ม 741,200 บาทในเวลา 5 ปี คิดเป็น 1.48 เท่าของเงินที่ประหยัดได้
- ระยะเวลาคืนทุนแบบง่ายไม่สะท้อนการเปลี่ยนเครื่อง ค่าที่ได้คือ A 2.20 ปี B 2.54 ปี และ C 3.99 ปี ซึ่งทำให้แนวทาง A ดูดีที่สุด แต่แนวทาง A จะขึ้นมาเป็นบวกครั้งหนึ่งในราวเดือนที่ 2.4 ของปีที่ 3 แล้วถูกการเปลี่ยนเครื่องตอนสิ้นปีที่ 3 ดึงกลับไปติดลบ 183,760 บาท ตัวที่กระแสเงินสดสะสมเป็นบวกและอยู่ตัวได้เร็วที่สุดคือแนวทาง B (ปีที่ 3) ส่วนแนวทาง A และแนวทาง C อยู่ที่ปีที่ 4
- ในผลสุทธิ 5 ปี แนวทาง B เป็น 1.85 เท่าของแนวทาง A (1,609,600 ÷ 868,400) ส่วนต่าง 741,200 บาทตรงกับส่วนต่างของต้นทุนรวม 5 ปี เพียงเปลี่ยนตัวชี้วัดจากระยะเวลาคืนทุนแบบง่ายไปเป็นกระแสเงินสดสะสม ข้อสรุปก็เปลี่ยน
- ราคาตัวเครื่องเป็นเพียง 15.8% ของต้นทุนรวม 5 ปีของแนวทาง A ในส่วนที่เหลืออีก 84.2% (2,564,000 บาท) รายการที่ใหญ่ที่สุดคือการเสีย 5 ปี 882,000 (29.0%) รองลงมาคือการเปลี่ยนเครื่อง 604,000 (19.8%) ตอนที่เปรียบเทียบใบเสนอราคาหลายเจ้าโดยดูแค่ราคาตัวเครื่อง สิ่งที่มองเห็นคือ 15.8%
- ก่อนตัดสินใจเรื่องอุปกรณ์ ขอให้ตัดสินใจ 4 เรื่องก่อน คือการชาร์จและการจัดเก็บ เครื่องสำรอง บัญชีผู้ใช้ และการสื่อสาร โดยเฉพาะการเสริมความแรงของ Wi-Fi 450,000 บาทซึ่งเท่ากันทั้ง 3 แนวทาง เป็นรายการที่ควรลงมือก่อนการคัดเลือกอุปกรณ์ ส่วนเรื่องมาตรฐาน ขอให้ระวังว่า IP65 กับ IP67 (กันฝุ่นกันน้ำ) และ MIL-STD-810H (การตกหล่น การสั่นสะเทือน อุณหภูมิ) วัดคนละเรื่องกัน MIL-STD-810H เป็นกรอบการทดสอบ ไม่ใช่มาตรฐานตัดสินผ่านหรือไม่ผ่าน จึงอ่านว่า “เป็นไปตาม MIL จึงกันน้ำ” ไม่ได้
และขอเขียนข้อควรระวังที่สำคัญที่สุดไว้ กรณีฐานมี 1 ชุด และแนวทางออกแบบมี 3 แบบ A B และ C คือทางเลือก 3 ทางที่วัดเทียบกับกรณีฐานเดียวกันที่ 1,035,200 บาท จึงนำผลมาบวกกันไม่ได้ ในวินาทีที่เลือกแนวทาง B ตัวเลข 868,400 บาทของแนวทาง A และ 684,800 บาทของแนวทาง C ก็ไม่มีอยู่แล้ว ตัวเลข 1,609,600 บาทของแนวทาง B คือตัวเลขเพียงตัวเดียวที่มีอยู่ตรงนั้น ถ้าเกิดการบวกสะสมในรูปแบบที่ว่า “เอาผลของ A มารวมกับผลของ B” ขึ้นในเอกสารขออนุมัติงบ จะกลายเป็น การนับผลประหยัดเดียวกันซ้ำ 2 ครั้ง และจะเทียบกับผลจริงหลังเดินระบบไปแล้ว 1 ปีไม่ตรงกัน
ขอสรุปลักษณะของตัวเลขในบทความนี้ไว้ตอนท้ายด้วย อัตราการเสีย 30% 12% และ 4% เป็น ค่าที่ตั้งขึ้นในโมเดลของบทความนี้ ไม่ใช่ค่าที่วัดได้จริง การอัปเดต 3 ปี 5 ปี และ 5 ถึง 7 ปี เป็นค่าที่ตั้งขึ้นโดยอ้างอิง นโยบายที่ผู้ขายในแต่ละระดับเผยแพร่ไว้ ไม่ใช่การรับประกันของบริษัทเรา ค่าจ้างต่อชั่วโมงที่แท้จริงของพนักงานหน้างาน 70 บาทเป็น ค่าที่บทความนี้ตั้งขึ้น ส่วนการที่ค่าจ้างขั้นต่ำตามกฎหมายของไทยอยู่ที่วันละ 337 ถึง 400 บาท (กรุงเทพมหานคร 400 บาท) เป็นข้อเท็จจริงที่ประกาศไว้ และแนวทาง A B C เป็น ระดับของผลิตภัณฑ์ ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์รุ่นใดรุ่นหนึ่ง ทั้งไม่ได้เป็นการระบุว่าผู้ขายรายใดดีกว่ารายใด เวลาประมาณการสำหรับบริษัทของท่านเอง ขอให้แทนที่ทั้งหมดนี้ด้วยค่าจริงของบริษัทท่าน
TOMAS TECH มีฐานอยู่ที่กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย และให้บริการงานอินทิเกรตระบบบริหารการผลิต ระบบ IT และ OT ในโรงงาน รวมถึงระบบ FA สำหรับผู้ผลิตสัญชาติญี่ปุ่น สำหรับเรื่องการคัดเลือกอุปกรณ์หน้างาน หากท่านให้เราดูจำนวนแบบฟอร์มที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน จำนวนคนที่ใช้งานพร้อมกัน และสภาพของสัญญาณ เราสามารถจัดทำประมาณการต้นทุนรวม 5 ปีและกระแสเงินสดสะสมโดยแทนที่ด้วยตัวเลขของบริษัทท่านในรูปแบบเดียวกับบทความนี้ได้ แม้จะยังอยู่ในขั้นก่อนคัดกรองรุ่นเครื่อง และเพียงต้องการตรวจสอบว่าตกลงแล้วต้องใช้กี่เครื่องและ 5 ปีจะเป็นเงินเท่าไร ก็ยินดีครับ ติดต่อเราได้อย่างสบายใจผ่านแบบฟอร์มติดต่อ
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
- Best Rugged Tablets 2026: Complete Buyer’s Guide (RuggON)
- Are Consumer Devices Failing? Best Rugged Tablet for Manufacturing (OneRugged)
- LifeGuard for Android Updates (Zebra)
- Android Enterprise Recommended (Zebra)
- Android Enterprise in 2025: Security Clashes with Operations (VDC Strategy)
- Android Enterprise คืออะไร ฟังก์ชัน ค่าบริการ และวิธีนำมาใช้ (CLOMO)
- เกี่ยวกับการทดสอบ MIL-STD-810H (Japan Nova Systems)
- IP65 vs MIL-STD-810H: Key Differences for Rugged Tablets (Valano)
- สมรรถนะการทนแรงกระแทกและการทนการสั่นสะเทือน (Panasonic Connect TOUGHBOOK)
- Minimum Wage in Thailand (Thai Law Online)